Την 1η Φεβρουαρίου 2004 η Παγκόσμια Οργάνωσης Υγείας επεσήμανε τον κίνδυνο μετάδοσης της γρίπης των πουλερικών από άνθρωπο σε άνθρωπο. Μέχρι τις 21 Ιανουαρίου 2005 είχε αναφερθεί ο θάνατος 39 ατόμων σε Ταϊλάνδη και Βιετνάμ (27 και 12 αντίστοιχα) σε σύνολο 35 και 17 εργαστηριακά επιβεβαιωμένων κρουσμάτων. Σύμφωνα πάντα με τον Π.Ο.Υ. ο ιός της γρίπης Α(Η5Ν1) έχει εμφανιστεί σε φάρμες εκτροφής πουλερικών 10 τουλάχιστον ασιατικών χωρών με συνέπεια αυξημένη πιθανότητα μεταπήδησης του ιού σε ανθρώπους.
Στην περίπτωση που ένα άτομο έχει μολυνθεί ταυτόχρονα με ιό γρίπης πουλερικών και ιό γρίπης ανθρώπου, υπάρχει κίνδυνος ο ιός των πουλερικών ‘να ανταλλάξει’ γονίδια με τον ανθρώπινο ιό και να προκύψει ένα νέο στέλεχος γρίπης που να μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο, ενώ παράλληλα ο πληθυσμός να μην έχει ανοσία για το στέλεχος αυτό. Το σενάριο εκδήλωσης πανδημίας δεν είναι εξωπραγματικό, αλλά πιστεύεται ότι υπάρχουν πολλές δυνατότητες να αποτραπεί.
 
Τα μέτρα που λαμβάνονται από τις υγειονομικές αρχές των χωρών στις οποίες παρατηρείται η γρίπη των πουλερικών, σε συνεργασία με την Π.Ο.Υ. είναι: συστηματική επιδημιολογική μελέτη του φαινομένου, θανάτωση των προσβληθέντων και εμβολιασμός των υγιών πουλερικών ώστε να περιορισθεί η εξάπλωση του ιού, μέτρα προφύλαξης των εργαζομένων με πουλερικά και εμβολιασμός τους για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο διπλής μόλυνσης από δύο ιούς. Παρόμοια μέτρα στο παρελθόν εφαρμόστηκαν με επιτυχία. Πιστεύεται ότι η εφαρμογή των προληπτικών μέτρων που συστήνει η Π.Ο.Υ., η ύπαρξη σύγχρονων διαγνωστικών μεθόδων και αποτελεσματικής θεραπείας θα αποτρέψουν την εκδήλωση πανδημίας γρίπης.
 
Στην Ελλάδα το Υπουργείο Υγείας Πρόνοιας σε συνεργασία με τα εθνικά κέντρα αναφοράς γρίπης παρακολουθεί στενά το όλο ζήτημα, χωρίς μέχρι σήμερα να υπάρχει θέμα ανησυχίας του κοινού.

Είναι λοίμωξη που προκαλείται στα πτηνά από υπότυπους ιούς γρίπης που συνήθως δεν προσβάλουν τον άνθρωπο. Οι ιοί αυτοί γρίπης υπάρχουν φυσιολογικά στα άγρια πτηνά, συνήθως στο έντερό τους, χωρίς να νοσούν. Σε ορισμένες όμως περιπτώσεις η γρίπη των πτηνών γίνεται πολύ μεταδοτική και μπορεί οικόσιτα πτηνά όπως τα κοτόπουλα, οι πάπιες και οι γαλοπούλες να ασθενήσουν βαριά και να πεθάνουν.
 

Τα συμπτώματα των ιών γρίπης των πτηνών σε ανθρώπους ποικίλουν από τυπικά συμπτώματα γριπώδους συνδρομής (πυρετός, βήχας, πονόλαιμος και πόνος στο μυϊκό σύστημα) μέχρι επιπεφυκίτιδα, πνευμονία και οξεία αναπνευστική νόσο ή άλλες σοβαρές εκδηλώσεις.
 

Επιδημίες στα πτηνά έχουν αναφερθεί πολλές σε όλα τα μέρη του κόσμου. Για παράδειγμα, έχουν αναφερθεί στο παρελθόν επιδημίες στη γειτονική Ιταλία. Στην Ελλάδα δεν έχουν αναφερθεί επιδημίες γρίπης στα πτηνά.
 

Οι ιοί που προσβάλλουν τα πτηνά συνήθως δεν έχουν την δυνατότητα να προσβάλλουν τον άνθρωπο. Σε ορισμένες όμως περιπτώσεις αποκτούν την ικανότητα να μεταδίδονται στον άνθρωπο. Αυτό όμως συμβαίνει σπάνια.
 

Υπάρχει τουλάχιστον μια ομάδα αντιγριπικών φαρμάκων που είναι δραστικά έναντι του ιού Η5Ν1. Το πρόβλημα με αυτά τα αντιγριπικά φάρμακα είναι η υψηλή τιμή τους και η μη διαθεσιμότητα τους σε επαρκείς ποσότητες. Παρόλα αυτά, αποτελούν σήμερα ισχυρό όπλο για την αντιμετώπιση των κρουσμάτων γρίπης των πτηνών.
 

Ο ιός Η5Ν1 είναι ένας από τους 15 τύπους ιού γρίπης που προσβάλλουν πτηνά. Ο συγκεκριμένος ιός έχει ιδιαίτερη σημασία διότι στη σημερινή του μορφή είναι ιδιαίτερα παθογόνος για τα πτηνά και ως εκ τούτου διαδεδομένος. Έχει πιθανόν την ικανότητα να προσλαμβάνει γονίδια από ανθρώπινους ιούς. Για πρώτη φορά απομονώθηκε από ανθρώπους το 1997. Πρόσφατα όμως έκανε την επανεμφάνισή του σε ανθρώπους έχοντας μολύνει από το 2004 μέχρι σήμερα περίπου 140 άτομα σε Καμπότζη, Βιετνάμ, Ινδονησία και πρόσφατα στην Τουρκία, οι μισοί από τους οποίους κατέληξαν.
 

Φαίνεται ότι σε σπανιότατες, ευτυχώς, περιπτώσεις ο ιός Η5Ν1 μεταδίδεται από πουλερικά σε ανθρώπους που βρίσκονται σε άμεση επαφή μαζί τους. Σε περίπτωση που ένα άτομο έχει μολυνθεί ταυτόχρονα με ιό γρίπης πουλερικών και ιό γρίπης ανθρώπου, υπάρχει κίνδυνος ο ιός των πουλερικών «να ανταλλάξει» γονίδια με τον ανθρώπινο ιό και να προκύψει ένα στέλεχος γρίπης που να μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο, ενώ παράλληλα ο πληθυσμός να μην έχει ανοσία για το στέλεχος αυτό. Σε τέτοια περίπτωση μπορεί να έχουμε έναρξη επιδημίας. Κανένας όμως δεν μπορεί να προβλέψει τι θα γίνει στο μέλλον. Μέχρι στιγμής δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι ο ιός μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο. Εάν όμως τροποποιηθεί και μπορεί να μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο, τότε υπάρχουν οι προϋποθέσεις πανδημίας, δεδομένου ότι ο ανθρώπινος πληθυσμός δεν έχει ανοσία έναντι του συγκεκριμένου ιού. Το σενάριο αυτό δεν είναι εξωπραγματικό, αλλά πιστεύεται ότι υπάρχουν πολλές δυνατότητες να αποτραπεί.
 

Τα εμβόλια θεωρούνται ως τα ποιο αποτελεσματικά όπλα για την αντιμετώπιση μιας πανδημίας. Για να είναι όμως αποτελεσματικά θα πρέπει να έχουν παραχθεί έναντι του συγκεκριμένου ιού γρίπης που προκαλεί την πανδημία. Η διαδικασία παραγωγής ενός εμβολίου διαρκεί αρκετούς μήνες. Στον τομέα αυτό υπάρχουν πολλές εξελίξεις και τα δεδομένα αλλάζουν από μέρα σε μέρα επιτρέποντας αισιοδοξία ότι δεν είμαστε μακριά από την μαζική παραγωγή εμβολίου έναντι του ιού Η5Ν1. Για να είμαστε όμως βέβαιοι ότι το εμβόλιο είναι αποτελεσματικό θα πρέπει το στέλεχος ιού γρίπης που περιλαμβάνει να είναι το ίδιο με το στέλεχος που είναι υπεύθυνο για την πανδημία.
 

Ως σήμερα, κρούσματα γρίπης σε πουλερικά έχουν επιβεβαιωθεί από το 2004 στις χώρες: Κορέα, Ιαπωνία, Μαλαισία και συνεχίζονται ακόμα στις χώρες: Βιετνάμ, Ινδονησία, Καμπότζη, Κίνα, Λαος, Καζακαστάν, Ταϋλάνδη, Ρωσία, Τουρκία και Ρουμανία. Δεν υπάρχει συγκεκριμένη ταξιδιωτική οδηγία, που να συνιστά αναβολή του ταξιδιού προς τις παραπάνω χώρες.
 

 - Αποφύγετε την επαφή με ζωντανά ή νεκρά πουλερικά.
 - Αποφύγετε την επίσκεψη σε υπαίθριες αγορές ζώων και πουλερικών ή σε πτηνοτροφεία.
 - Αποφύγετε την επαφή με επιφάνειες μολυσμένες από κόπρανα ή εκκρίσεις πουλερικών.
 - Πλένετε συχνά τα χέρια σας με νερό και σαπούνι ή με αλκοολούχο διάλυμα. Το πλύσιμο των χεριών απομακρύνει δυνητικά μολυσματικούς παράγοντες από το δέρμα και αποτελεί βασικό μέτρο προφύλαξης από τη μετάδοση νοσημάτων.
 - Μην καταναλώνετε ανεπαρκώς μαγειρεμένο ή ωμό φαγητό, που περιέχει κρέας πουλερικού ή αυγό. Ο ιός της γρίπης καταστρέφεται σε υψηλές θερμοκρασίες.
 - Μην επιχειρήσετε να εισαγάγετε ζωντανά πουλερικά ή άλλα πτηνά και προϊόντα τους στην Ελλάδα από τις χώρες που θα επισκεφθείτε.
 - Αν κατά τη διάρκεια του ταξιδιού σας παρουσιάσετε πυρετό πάνω από 38ο C, δυσκολία στην αναπνοή ή βήχα, ή οποιαδήποτε σοβαρά συμπτώματα, αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια. Αναβάλετε την επιστροφή σας μέχρι να γίνετε καλά, εκτός αν το ταξίδι σας γίνεται για ιατρικούς λόγους.
 

Παρακολουθείστε την υγεία σας επί δέκα (10) ημέρες. Αν κατά τη διάρκεια αυτών των 10 ημερών παρουσιάσετε πυρετό και βήχα ή δυσκολία στην αναπνοή και γενικά αν αρρωστήσετε, αναζητήσετε ιατρική βοήθεια, αφού προηγουμένως ενημερώσετε το νοσοκομείο ή το γιατρό σας για 1) τα συμπτώματά σας, 2) αν είχατε άμεση επαφή με πουλερικά και 3) το ταξίδι σας. Με αυτό τον τρόπο ο γιατρός σας θα γνωρίζει, αν έχετε ταξιδέψει σε χώρα, όπου έχουν εκδηλωθεί κρούσματα γρίπης των πουλερικών.
ΠΗΓΗ: ΚΕΕΛΠΝΟ 
Για περισσότερες οδηγίες παρακαλούμε επισκεφτείτε την διεύθυνση: http://www.keel.org.gr/
 

Τα μέτρα που λαμβάνονται από τις υγειονομικές αρχές των χωρών στις οποίες παρατηρείται η γρίπη πουλερικών, σε συνεργασία με την ΠΟΥ είναι: συστηματική επιδημιολογική μελέτη του φαινομένου, θανάτωση των προσβληθέντων και εμβολιασμός των υγιών πουλερικών ώστε να περιορισθεί η εξάπλωση του ιού, μέτρα προφύλαξης των εργαζομένων με πουλερικά και εμβολιασμός τους ώστε να περιορισθεί η πιθανότητα διπλής μόλυνσης από ιούς. Παρόμοια μέτρα στο παρελθόν εφαρμόστηκαν με επιτυχία. Πιστεύεται ότι η εφαρμογή των προληπτικών μέτρων που συστήνει η ΠΟΥ, η ύπαρξη σύγχρονων διαγνωστικών μεθόδων και αποτελεσματικής θεραπείας θα αποτρέψουν τη δημιουργία προϋποθέσεων για πανδημία γρίπης. Αναμφισβήτητα, τα μέτρα θανατώσεως ή εμβολιασμού των προσβεβλημένων πτηνών βοηθούν στον περιορισμό της διασποράς της νόσου στα πτηνά και επομένως των πιθανοτήτων να προσβληθούν άνθρωποι, αλλά όπως καταλαβαίνουμε είναι πρακτικά αδύνατον να ληφθούν αποτελεσματικά μέτρα για τα αποδημητικά πτηνά που επίσης μπορεί να νοσούν.
Στην Ελλάδα, από ότι γνωρίζουμε το Υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με το ΚΕΕΛ έχει ετοιμάσει σχέδιο αντιμετωπίσεως πανδημίας γρίπης παρακολουθώντας στενά όλο το ζήτημα. Από την μεριά μας, σαν Εθνικό Κέντρο Αναφοράς Γρίπης Ν. Ελλάδος είμαστε προετοιμασμένοι για την ταχεία διάγνωση ενδεχόμενων κρουσμάτων γρίπης Η5Ν1.