Eργαστήριο Ιατρικής Μικροβιολογίας

Αρχική

Το Εργαστήριο Ιατρικής Μικροβιολογίας (ΕΙΜ) εστιάζει το κυρίως ερευνητικό του έργο στη διερεύνηση της λοίμωξης από Helicobacter pylori. Το H. pylori είναι ένα Gram-αρνητικό βακτήριο το οποίο ενδημεί στο γαστρικό βλεννογόνο κατά μέσο όρο του 50% των ανθρώπων παγκοσμίως και ευθύνεται για την ανάπτυξη χρόνιας γαστρικής φλεγμονής (γαστρίτιδας) και πεπτικού (γαστρικού ή δωδεκαδακτυλικού) έλκους. Θεωρείται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ο σπουδαιότερος καρκινογόνος παράγοντας (class 1 carcinogen) για την εμφάνιση γαστρικού αδενοκαρκινώματος μετά το εξηκοστό έτος. Κλινικές μελέτες σε βάθος χρόνου δείχνουν ότι επιτυχής εκρίζωση του βακτηρίου συντελεί σε μη-εμφάνιση περιστατικών γαστρικού καρκίνου και στην ιστολογική υποστροφή MALT λεμφωμάτων για ασθενείς με νόσο σταδίου Ι και ΙΙ.

Σκοπός

Βασική ερευνητική δραστηριότητα του ΕΙΜ αποτελεί η μελέτη σε κυτταρικό και μοριακό επίπεδο των μηχανισμών φλεγμονής και προοδευτικής καρκινογένεσης στο γαστρικό επιθήλιο με λοίμωξη H. pylori.

Ειδικότερα μελετώνται:

  • Η επίπτωση των κύριων παραγόντων παθογένειας στην κλινικο-παθολογική εικόνα των συμπτωματικών φορέων της λοίμωξης.
  • Ο παθογενής μηχανισμός της πρωτεΐνης CagA του H. pylori και η επίπτωση της στην απορύθμιση της ενδοκυττάριας μεταγωγής σήματος.
  • Δημιουργία Βιοτράπεζας στελεχών πλήρως χαρακτηρισμένων γονοτυπικά και λειτουργικά σχετικά με την δράση παραγόντων παθογένειας (συμμετοχή στο BBMRI)
  • Η επίπτωση της H. pylori λοίμωξης στην επαγωγή προ-φλεγμονωδών χημειοκινών από το γαστρικό επιθήλιο στα πρώιμα στάδια της λοίμωξης και η αντιφλεγμονώδης δράση προβιοτικών οξυγαλακτικών βακτηρίων.

Εφαρμόζονται βιοχημικές και μοριακές τεχνικές για την μελέτη πειραματικής λοίμωξης με κλινικά ή εργαστηριακά μεταλλαγμένα στελέχη H. pylori στο επίπεδο κυτταρο-καλλιεργειών επιθηλιακών κυττάρων και πειραματοζώων. Πιο συγκεκριμένα το ΕΙΜ έχει εγκαταστήσει επιτυχώς πειραματικό μοντέλο H.pylori λοίμωξης σε ποντίκια C57BL/6, στα οποία μετά από ενδογαστρική χορήγηση του στελέχους H. pylori SS1, αναπτύσσεται γαστρίτιδα παρεμφερής με αυτή που παρατηρείται στους ανθρώπους μετά από φυσική μόλυνση. Το ανωτέρω μοντέλο διατίθεται και για μελέτες αποτελεσματικότητας νέων και υπό ανάπτυξη αντιφλεγμονωδών και αντιβιοτικών ουσιών. Ταυτόχρονα διερευνάται η δυνατότητα εφαρμογής του πειραματικού μοντέλου λοίμωξης σε γερβίλους Μογγολίας.

 

Προσφερόμενες Υπηρεσίες μέσω του Διαγνωστικού Τμήματος ΕΙΠ

  • Απομόνωση στελεχών H. pylori από γαστρικές βιοψίες και δοκιμασία ευαισθησίας στα αντιβιοτικά (αντιβιόγραμμα)

Παροχή υπηρεσιών στη Δημόσια Υγεία.

Σε συνεργασία με γαστρεντερολογικές κλινικές νοσοκομείων των Αθηνών, γίνεται εργαστηριακή επιτήρηση της αντοχής του βακτηρίου στα χορηγούμενα αντιβιοτικά θεραπευτικά σχήματα. Το ΕΙΜ αποτελεί εργαστήριο αναφοράς στην Ελλάδα για την μελέτη της αντοχής του H. pylori και έχει συμμετάσχει σε όλες τις Εθνικές και Ευρωπαϊκές μελέτες για τον προσδιορισμό της ευαισθησίας στελεχών από ενήλικες και παιδιά.

 

Άλλες συνεργασίες σχετικά με το H. pylori

  • Η δραστικότητα νέων αντιμικροβιακών παραγόντων, ή φυσικών προϊόντων έναντι του βακτηρίου με χρήση του ζωικού μοντέλου της λοίμωξης σε συνεργασία με φαρμακευτικές εταιρείες (Lavipharm)
  • Η δομική ανάλυση του λιποπολυσακχαρίτη (LPS) κλινικών στελεχών H. pylori από παιδιατρικά περιστατικά με σκοπό την ανάπτυξη διαγνωστικών εργαλείων και τον σχεδιασμό εμβολίου βασισμένου στη δομή του λιποπολυσακχαρίτη (συνεργασία με Institute for Biological Sciences, National Research Council, Canada)
  • Η μελέτη των ανοσο-τροποποιητικών ιδιοτήτων του Ελικοβακτηριδίου του πυλωρού σε πειραματικό μοντέλο Πολλαπλής Σκλήρυνσης (συνεργασία με Ιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. )
  • Η μελέτη του αντιγόνου του Ελικοβακτηριδίου του πυλωρού HPNAP-πρωτεΐνης και καταστολή της ενεργοποίησης των ανθρώπινων ουδετεροφίλων (συνεργασία με Τμήμα Χημείας Α.Π.Θ.).
Δραστηριότητες και συνεργασίες

Άλλες δραστηριότητες και συνεργασίες

Το εργαστήριο έχει αναπτύξει συνεργασία με τα Εθνικά Εργαστήρια Αναφοράς του Ε. Ι. Παστέρ για την μοριακή επιδημιολογική ανάλυση ιώσεων. Συγκεκριμένα:

 

  • Ιλαρά/Ερυθρά. Προσδιορισμός και τη φυλογενετική ανάλυση των γονοτύπων των ιών ιλαράς κατά την επιδημία ιλαράς στη χώρα μας το 2005-2006.

 

  • Εντεροϊοί. Εργαστηριακή φυλογενετική ανάλυση των εντεροϊών υπεύθυνων για την επιδημία άσηπτης μηνιγγίτιδας στη χώρα μας το καλοκαίρι του 2007.

 

  • Αναπνευστικοί ιοί – Γρίπη. Εργαστηριακή γονοτυπική επιτήρηση στελεχών γρίπης για την εμφάνιση αντοχής στα αντι-ιϊκά σκευάσματα είτε μεταβολής των αντιγονικών ιδιοτήτων, κατά την διάρκεια της πανδημίας νέας γρίπης Η1Ν1 με προσδιορισμό αλληλουχιών αιμοσυγκολλητίνης-ΗΑ (GenBank Nos. GQ176868 GQ229381, GQ229382, GQ229383, GQ258700, GQ280274, GQ280275, GQ280276, GQ280277, GQ280278, GQ280279, GQ280280, GQ280281, GQ280282, GQ328762, GQ328766, GQ328763, GQ328764, GQ328765), νευραμινιδάσης-ΝΑ (GQ328767, GQ328768, GQ409638, GQ409637, GQ409645, GQ409636, GQ409641, GQ409640, GQ409642, GQ409646, GQ409647, GQ409644, GQ409643, GQ409973, GQ409639) και Matrix Proteins 1&2 (GQ229384, GQ229385, GQ258701, GQ258702, GQ280270, GQ280271, GQ280272, GQ280273, GQ328769, GQ328770, GQ328771, GQ328772).
  • Λεϊσμάνια – Μελέτη του ζυμοδέματος ΜΟΝ-37 της Leishmania donovani χαρακτηρισμός STRs και ανίχνευση μεταλλάξεων με χρήση του γενετικού αναλυτή CEQ-8000.
Μέλη

Μέλη του Εργαστηρίου

Ανδρέας Μεντής, Διευθυντής Ερευνών,  mentis@pasteur.gr, εσ: 816

Διονύσιος Σγούρας, Κύριος Ερευνητής (B) , εσωτ: 824, sgouras@pasteur.gr

Beatriz Martinez-Gonzalez, Ειδική Λειτουργική Επιστήμων, εσωτ:812, bmartinez@pasteur.gr

Κωνσταντίνος Παπαδάκος, Μεταπτυχιακός Υπότροφος, εσωτ: 812, kpapadakos@pasteur.gr

Ιωάννα Σουγλέρη, Άμισθη Μεταπτυχιακή Υπότροφος, εσωτ: 812, isougleri@pasteur.gr

*Τηλέφωνο επικοινωνίας: +30 210 6478 xxx

Δημοσιεύσεις

Δημοσιεύσεις Προσωπικού Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας (2000-2012)

1.          Mueller D, Tegtmeyer N, Brandt S, Yamaoka Y, De Poire E, Sgouras D, Wessler S, Torres J, Smolka A, Backert S: c-Src and c-Abl kinases control hierarchic phosphorylation and function of the CagA effector protein in Western and East Asian Helicobacter pylori strains. The Journal of clinical investigation 2012, 122(4):1553-1566.

2.          Melidou A, Gioula G, Pogka V, Exindari M, Moutoussi A, Sgouras D, Papadakos K, Chatzidimitriou D, Karabaxoglou D, Mentis A et al: Molecular and phylogenetic analysis of Greek measles 2010 strains. Epidemiol Infect 2012, 140(3):432-438.

3.          Gouzelou E, Haralambous C, Amro A, Mentis A, Pratlong F, Dedet JP, Votypka J, Volf P, Toz SO, Kuhls K et al: Multilocus microsatellite typing (MLMT) of strains from Turkey and Cyprus reveals a novel monophyletic L. donovani sensu lato group. PLoS neglected tropical diseases 2012, 6(2):e1507.

4.          Breurec S, Michel R, Seck A, Brisse S, Come D, Dieye FB, Garin B, Huerre M, Mbengue M, Fall C et al: Clinical relevance of cagA and vacA gene polymorphisms in Helicobacter pylori isolates from Senegalese patients. Clin Microbiol Infect 2012, 18(2):153-159.

5.          Altman E, Chandan V, Harrison BA, Panayotopoulou EG, Roma-Giannikou E, Li J, Sgouras DN: Helicobacter pylori isolates from Greek children express type 2 and type 1 Lewis and alpha1,6-glucan antigens in conjunction with a functional type IV secretion system. J Med Microbiol 2012, 61(Pt 4):559-566.

6.          Pogka V, Kossivakis A, Kalliaropoulos A, Moutousi A, Sgouras D, Panagiotopoulos T, Chrousos GP, Theodoridou M, Syriopoulou VP, Mentis AF: Respiratory viruses involved in influenza-like illness in a Greek pediatric population during the winter period of the years 2005-2008. Journal of medical virology 2011, 83(10):1841-1848.

7.          Breurec S, Guillard B, Hem S, Papadakos KS, Brisse S, Huerre M, Monchy D, Oung C, Sgouras DN, Tan TS et al: Expansion of European vacA and cagA alleles to East-Asian Helicobacter pylori strains in Cambodia. Infection, genetics and evolution : journal of molecular epidemiology and evolutionary genetics in infectious diseases 2011, 11(8):1899-1905.

8.          Roma-Giannikou E, Rοubani A, Sgouras DN, Panayiotou J, van-Vliet C, Polyzos A, Roka N, Daikos G: Endoscopic Tests for the Diagnosis of Helicobacter pylori Infection in Children: Validation of Rapid Urease Test. Helicobacter 2010, 15:227-232.

9.          Panayotopoulou EG, Sgouras DN, Papadakos KS, Petraki K, Breurec S, Michopoulos S, Mantzaris G, Papatheodoridis G, Mentis A, Archimandritis A: CagA and VacA polymorphisms are associated with distinct pathological features in H. pylori-infected adults with peptic and non-peptic ulcer disease. J Clin Microbiol 2010.

10.        Sgouras DN, Panayotopoulou EG, Papadakos K, Martinez-Gonzalez B, Roumbani A, Panayiotou J, vanVliet-Constantinidou C, Mentis AF, Roma-Giannikou E: CagA and VacA polymorphisms do not correlate with severity of histopathological lesions in Helicobacter pylori-infected Greek children. J Clin Microbiol 2009, 47(8):2426-2434.

11.        Roma E, Panayiotou J, Pachoula J, Kafritsa Y, Constantinidou C, Mentis A, Syriopoulou V: Intrafamilial spread of Helicobacter pylori infection in Greece. J Clin Gastroenterol 2009, 43(8):711-715.

12.        Maragkoudakis PA, Papadelli M, Georgalaki M, Panayotopoulou EG, Martinez-Gonzalez B, Mentis AF, Petraki K, Sgouras DN, Tsakalidou E: In vitro and in vivo safety evaluation of the bacteriocin producer Streptococcus macedonicus ACA-DC 198. Int J Food Microbiol 2009, 133(1-2):141-147.

13.        Logotheti M, Pogka V, Horefti E, Papadakos K, Giannaki M, Pangalis A, Sgouras D, Mentis A: Laboratory investigation and phylogenetic analysis of enteroviruses involved in an aseptic meningitis outbreak in Greece during the summer of 2007. J Clin Virol 2009, 46(3):270-274.

14.        Hubschen JM, Mihneva Z, Mentis AF, Schneider F, Aboudy Y, Grossman Z, Rudich H, Kasymbekova K, Sarv I, Nedeljkovic J et al: Phylogenetic analysis of human parvovirus b19 sequences from eleven different countries confirms the predominance of genotype 1 and suggests the spread of genotype 3b. J Clin Microbiol 2009, 47(11):3735-3738.

15.        Georgaki-Angelaki H, Lycopoulou L, Stergiou N, Lazopoulou D, Paraskevakou H, Giannaki-Psinaki M, Mentis A: Membranous nephritis associated with acquired cytomegalovirus infection in a 19-month-old baby. Pediatr Nephrol 2009, 24(1):203-206.

16.        Alam MZ, Haralambous C, Kuhls K, Gouzelou E, Sgouras D, Soteriadou K, Schnur L, Pratlong F, Schonian G: The paraphyletic composition of Leishmania donovani zymodeme MON-37 revealed by multilocus microsatellite typing. Microbes Infect 2009, 11(6-7):707-715.

17.        Kremer JR, Brown KE, Jin L, Santibanez S, Shulga SV, Aboudy Y, Demchyshyna IV, Djemileva S, Echevarria JE, Featherstone DF et al: High genetic diversity of measles virus, World Health Organization European Region, 2005-2006. Emerg Infect Dis 2008, 14(1):107-114.

18.        Kokotas SN, Bolanaki E, Sgouras D, Pogka V, Logotheti M, Kossivakis A, Horefti E, Papadakos K, Mentis A: Cocirculation of genotypes D4 and D6 in Greece during the 2005 to 2006 measles epidemic. Diagn Microbiol Infect Dis 2008, 62(1):58-66.

19.        Paraschos S, Magiatis P, Mitakou S, Petraki K, Kalliaropoulos A, Maragkoudakis P, Mentis A, Sgouras D, Skaltsounis AL: In vitro and in vivo activities of Chios mastic gum extracts and constituents against Helicobacter pylori. Antimicrob Agents Chemother 2007, 51(2):551-559.

20.        Panayotopoulou EG, Sgouras DN, Papadakos K, Kalliaropoulos A, Papatheodoridis G, Mentis AF, Archimandritis AJ: Strategy to characterize the number and type of repeating EPIYA phosphorylation motifs in the carboxyl terminus of CagA protein in Helicobacter pylori clinical isolates. J Clin Microbiol 2007, 45(2):488-495.

21.        Maeda S, Mentis AF: Pathogenesis of Helicobacter pylori infection. Helicobacter 2007, 12 Suppl 1:10-14.

22.        Kyrlagkitsis I, Ladas SD, Mallass EG, Raptis S, Mentis A, Delliou E, Zizi-Serbetzoglou A, Elemenoglou I, Antonakopoulos N, Karamanolis DG: Evaluation of a conventional ELISA (Novitec) and a near patient immunochromatographic test (Stick H. pyl) for Helicobacter pylori antigen detection in stool. Hepatogastroenterology 2007, 54(75):799-802.

23.        Spala G, Panagiotopoulos T, Mavroidi N, Dedoukou X, Baka A, Tsonou P, Triantafyllou P, Mentis A, Kyriazopoulou V, Melidou A et al: A pseudo-outbreak of human A/H5N1 infections in Greece and its public health implications. Euro Surveill 2006, 11(11):263-267.

24.        Georgopoulos SD, Polymeros D, Triantafyllou K, Spiliadi C, Mentis A, Karamanolis DG, Ladas SD: Hypergastrinemia is associated with increased risk of distal colon adenomas. Digestion 2006, 74(1):42-46.

25.        Sgouras DN, Panayotopoulou EG, Martinez-Gonzalez B, Petraki K, Michopoulos S, Mentis A: Lactobacillus johnsonii La1 attenuates Helicobacter pylori-associated gastritis and reduces levels of proinflammatory chemokines in C57BL/6 mice. Clin Diagn Lab Immunol 2005, 12(12):1378-1386.

26.        Sgouras D, Maragkoudakis P, Petraki K, Martinez-Gonzalez B, Eriotou E, Michopoulos S, Kalantzopoulos G, Tsakalidou E, Mentis A: In vitro and in vivo inhibition of Helicobacter pylori by Lactobacillus casei strain Shirota. Appl Environ Microbiol 2004, 70(1):518-526.

27.        Papatheodoridis GV, Papadelli D, Cholongitas E, Vassilopoulos D, Mentis A, Hadziyannis SJ: Effect of helicobacter pylori infection on the risk of upper gastrointestinal bleeding in users of nonsteroidal anti-inflammatory drugs. Am J Med 2004, 116(9):601-605.

28.        Hynes SO, Broutet N, Wadstrom T, Mikelsaar M, O’Toole PW, Telford J, Engstrand L, Kamiya S, Mentis AF, Moran AP: Phenotypic variation of Helicobacter pylori isolates from geographically distinct regions detected by lectin typing. J Clin Microbiol 2002, 40(1):227-232.

29.        Georgopoulos SD, Ladas SD, Karatapanis S, Triantafyllou K, Spiliadi C, Mentis A, Artikis V, Raptis SA: Effectiveness of two quadruple, tetracycline- or clarithromycin-containing, second-line, Helicobacter pylori eradication therapies. Aliment Pharmacol Ther 2002, 16(3):569-575.

30.        Boyanova L, Mentis A, Gubina M, Rozynek E, Gosciniak G, Kalenic S, Goral V, Kupcinskas L, Kantarceken B, Aydin A et al: The status of antimicrobial resistance of Helicobacter pylori in eastern Europe. Clin Microbiol Infect 2002, 8(7):388-396.

31.        Antsaklis A, Daskalakis G, Papantoniou N, Mentis A, Michalas S: Prenatal diagnosis of congenital toxoplasmosis. Prenat Diagn 2002, 22(12):1107-1111.

32.        Petridou E, Dalamaga M, Mentis A, Skalkidou A, Moustaki M, Karpathios T, Trichopoulos D: Evidence on the infectious etiology of childhood leukemia: the role of low herd immunity (Greece). Cancer Causes Control 2001, 12(7):645-652.

33.        Magiatis P, Spanakis D, Mitaku S, Tsitsa E, Mentis A, Harvala C: Verbalactone, a new macrocyclic dimer lactone from the roots of Verbascum undulatum with antibacterial activity. J Nat Prod 2001, 64(8):1093-1094.

34.        Kalpoutzakis E, Aligiannis N, Mentis A, Mitaku S, Charvala C: Composition of the essential oil of two Nepeta species and in vitro evaluation of their activity against Helicobacter pylori. Planta Med 2001, 67(9):880-883.

35.        Georgopoulos SD, Ladas SD, Karatapanis S, Mentis A, Spiliadi C, Artikis V, Raptis SA: Factors that may affect treatment outcome of triple Helicobacter pylori eradication therapy with omeprazole, amoxicillin, and clarithromycin. Dig Dis Sci 2000;45:63-7.

Χρηματοδοτήσεις

Χρηματοδοτήσεις

Τρέχουσες χρηματοδοτήσεις

  • ERA-NET Parasite and host genetic diversity in Helicobacter infections 2007-2010 Ευρωπαϊκή Ένωση
  • Ποσοτικός προσδιορισμός ιϊκού φορτίου και γονοτύπου του ιού στον ορό ασθενών με χρόνια Ηπατίτιδα C, 2005-2007, Schering Plough
  • Ποιοτικός προσδιορισμός ιϊκού φορτίου σον ορό ασθενών με χρόνια Ηπατίτιδα C, 2005-2007, Schering Plough
  • ACIP Etude de la fréquence de l’infection par Helicobacter pylori (Hp) des patients présentant une pathologie gastro-duodénale, de la sensibilité des souches aux antibiotiques et de la diversité de la région 3’ du gène cagA., 2007-2008, Institut Pasteur Paris

Παρελθούσες χρηματοδοτήσεις

 

  • Επίδραση της πρωτεΐνης CagA του Ελικοβακτηρίου του πυλωρού στην επαγωγή μορφοκινητικών αλλαγών στα γαστρικά επιθηλιακά κύτταρα και πιθανή εμπλοκή της στην ενδοκυττάρια μεταβολή Ca+2., 2004-06 Ειδικός Λογαριασμός ΕΙΠ.
  • PROPATH Molecular analysis and mechanistic elucidation of the functionality of pro- and prebiotics in the inhibition of pathogenic micro-organisms to combat gastrointestinal disorders and to improve human health, 2001-04 Ευρωπαϊκή ΈνωσηFP5
  • Επιδημιολογία και μέτρα ελέγχου των παθογόνων Campylobacter και Salmonella στη βιομηχανία παραγωγής πουλερικών, 2001-02 Βρετανικό Συμβούλιο
  • ΠΑΒΕΤ – LAVIPHARM. Ανάπτυξη βιολογικά δραστικών προϊόντων με αντιμικροβιακή και επουλωτική δράση απο φυτά της παραδοσιακής θεραπευτικής, 2001-03 ΓΓΕΤ
  • Ανάπτυξη νέου τύπου γιαούρτης με προβιοτικές ιδιότητες – Μελέτη της επίδρασης στην υγεία (Πρόγραμμα 97 ΔΙΑΤΡΟ-26) Συντονιστής: Α. Μεντής, 1999-01 ΓΓΕΤ
  • European multi-center study to monitor antibiotic resistance to H pylori in children, 2000-01, Ευρωπαϊκή Ένωση
  • Σχέση του γαστρικού καρκίνου με την διατροφή και τη λοίμωξη από Helicobacter pylori 1999-01 Ε.Ι. Pasteur
  • 1998 Εuropean Multicenter in vitro study on antimicrobial resistance in H. pylori, 1998-99 Ευρωπαϊκή Ένωση
  • Incidence of Escherichia coli virulent strains in food specimens. Detection of virulence factors, 1998-99 Ινστ. Pasteur Paris
  • Επιπολασμός των γονιδίων cagA και VacA σε στελέχη H. pylori από παιδιά με γαστρίτιδα, 1998-99 YYΠ
  • Παραγωγή ανοσοδιαγνωστικών συστημάτων για την ανίχνευση αντισωμάτων έναντι του Κυτταρομεγαλοϊού, τοξοπλάσματος, ιού ερυθράς και Ελικοβακτηρίου του πυλωρού, 1998-99, ΓΓΕΤ
  • Επέκταση παροχών υπηρεσιών υγείας και ελέγχων στις βιομηχανίες από το Διαγνωστικό τμήμα και το Τμήμα Ποιοτικού Ελέγχου Εμβολίων, 1998-00 ΓΓΕΤ
  • Πρώϊμη αναστολή της σήψης: ανάπτυξη μεθόδων παρέμβασης στους μοριακούς μηχανισμούς της μεταγωγής σήματος (τυροσινικές κινάσες και δραστικές μορφές οξυγόνου), 1999-00,ΓΓΕΤ
  • Eurohepygast: Evolution of the stomach with chronic gastritis with a particular emphasis on disease markers for peptic ulcer and premalignant conditions, 1997-99, BIOMED I (ΕΕ)
  • European research network on congenital toxoplasmosis, Working group on Standardisation and quality assurance, 1997-99, ΒIOMED Ι (ΕΕ)