Εργαστήριο Μοριακής Νευροβιολογίας και Ανοσολογίας

Υπεύθυνος Τμήματος: Καθ. Σωκράτης Τζάρτος,
Email: tzartos@pasteur.gr, tzartos@upatras.gr
Tηλ. +30- 210-6478844,  Fax. +30- 210-6478842
Τηλ. Εργαστηρίου:  +30- 210-6478835

Αρχική

Το Εργαστήριο Μοριακής Νευροβιολογίας και Ανοσολογίας στεγάζεται στους ορόφους 2 και 3 του κτιρίου 6 (κτίριο Βιοχημείας) του ΕΙΠ, οι οποίοι ανεγέρθησαν αποκλειστικά με έξοδα του εργαστηρίου.
Οι δραστηριότητές μας συμπεριλαμβάνουν:

  • Μελέτη της δομής και λειτουργίας των νικοτινικών υποδοχέων της ακετυλοχολίνης (nAChRs), οι οποίοι ενέχονται σε σοβαρές νευρολογικές παθήσεις και στον εθισμό στο κάπνισμα.
  • Κρυστάλλωση διάφορων τμημάτων των νευρικών nAChRs και ηλεκτροφυσιολογική μελέτη δομο-επαγόμενων μεταλλαγμάτων με απώτερο σκοπό τη σύνθεση εξαιρετικά επιλεκτικών και αποδοτικών φαρμάκων κατά των συσχετιζόμενων με συγκεκριμένους nAChR υπότυπους, ασθενειών.
  • Κατανόηση της μυασθένειας (η οποία συνήθως οφείλεται σε αντι-nAChR αυτοαντισώματα) και ανάπτυξη μιας ειδικής θεραπείας για την ασθένεια.
  • Εντόπιση νέων αντιγόνων για τη Μυασθένεια (LRP4), την ALS (LRP4) και την οπτική νευρομυελίτιδα (Ακουαπορίνη-1)
  • Αύξηση της ευαισθησίας  της ανοσοχημικής διάγνωσης για τρεις αυτοάνοσες νευρολογικές παθήσεις.
  • Προσφορά υπηρεσιών στην επιστημονική κοινότητα (μονοκλωνικά αντισώματα, μαζική παραγωγή ανασυνδυασμένων πρωτεϊνών, κρυστάλλωση πρωτεϊνών κ.α) και υποστήριξη του Συλλόγου Μυασθενών Ελλάδος

Η επέκταση του εργαστηρίου στους δύο νέους ορόφους περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:

– τη λειτουργία ειδικού χώρου (clean room) για την παραγωγή των στηλών ανοσοπροσρόφησης με συνθήκες GMP, απαραίτητων για τις κλινικές δοκιμές προς την αντιγονοειδική θεραπεία της μυασθένειας,

– ειδικούς και θερμοστατούμενους χώρους για κρυσταλλώσεις πρωτεϊνών (χρήση ρομπότ κρυσταλλώσεων)

– ολοκληρωμένη μονάδα ηλεκτροφυσιολογίας (σε ωοκύτταρα Xenopus και σε κυτταρικές σειρές θηλαστικών)

– χώρους για περαιτέρω ανάπτυξη βελτιωμένων εργαστηριακών τεχνικών διάγνωσης για νευρολογικά νοσήματα και για την έρευνα σε αυτές τις ασθένειες

– γραφείο του Συλλόγου Μυασθενών Ελλάδος

 

Νικοτινικοί υποδοχείς ακετυλοχολίνης (AChRs) σε υγεία και νόσο

Το εργαστήριό μας μελετά κυρίως τους ανθρώπινους νικοτινικούς υποδοχείς της ακετυλοχολίνης (AChR) και τον ρόλο τους σε σοβαρές νευρολογικές και νευρομυϊκές παθήσεις. Οι νικοτινικοί AChRs είναι μια οικογένεια μεμβρανικών πρωτεϊνών που εντοπίζονται σε ένα πλήθος χημικών συνάψεων του κεντρικού και περιφερικού νευρικού συστήματος καθώς και στις νευρομυϊκές συνάψεις. Οι μυϊκοί AChRs είναι άμεσα υπεύθυνοι για τη διαβίβαση στη νευρομυϊκή σύναψη, ενώ οι νευρωνικοί συνήθως παίζουν ρυθμιστικό ρόλο στις συναπτικές διαβιβάσεις των μηνυμάτων στο κεντρικό και περιφερικό νευρικό σύστημα. Οι AChRs ενέχονται σ΄ένα μεγάλο αριθμό παθολογικών καταστάσεων όπως μυασθένεια (myasthenia gravis) και μυασθενικά σύνδρομα (μυϊκοί AChRs), Alzheimer, Parkinson, σχιζοφρένεια και εθισμό στη νικοτίνη (νευρωνικοί AChRs). Λόγω του κρίσιμου παθοφυσιολογικού ρόλου τους και της διεξοδικής μελέτης τους, αποτελούν μοντέλα μελέτης υποδοχέων νευροδιαβιβαστών.

Δομή του υποδοχέα ακετυλοχολίνης (AChR) από τα ηλεκτρικά όργανα του ψαριού Torpedo californica (N. Unwin, 2005)

Δομή του υποδοχέα ακετυλοχολίνης (AChR) από τα ηλεκτρικά όργανα του ψαριού Torpedo californica (N. Unwin, 2005)

 

Μυϊκός AChR και μυασθένεια

Ο AChR των σκελετικών μυών, αποτελούμενος από 5 υπομονάδες (αβγαδ ή αβεαδ), είναι απαραίτητος για τη νευρομυϊκή διαβίβαση. Στο 85% περίπου των μυασθενών, η χαρακτηριστική αδυναμία και κόπωση των σκελετικών μυών είναι το αποτέλεσμα απώλειας των AChRs της νευρομυϊκής σύναψης μέσω αυτοαντισωμάτων. Καθώς ο αριθμός των ατόμων με μυασθένεια αυξάνει διαρκώς, δημιουργείται η ανάγκη για την ανάπτυξη βελτιωμένων και ειδικών θεραπευτικών προσεγγίσεων γι αυτήν την ασθένεια.

Οι μελέτες μας στοχεύουν

  1. στην πλήρη κατανόηση της αντιγονικής δομής του μυϊκού AChR
  2. στην κατανόηση των μηχανισμών δράσης των παθογόνων αντισωμάτων
  3. στην ανάπτυξη πολύ ευαίσθητων διαγνωστικών τεχνικών για τη μυασθένεια, και κυρίως
  4. στην ανάπτυξη μιας αντιγονο-ειδικής θεραπείας για τη νόσο. Η θεραπευτική προσέγγιση που αναπτύσσεται από το εργαστήριό μας περιλαμβάνει την κατασκευή ανασυνδυασμένων τμημάτων του AChR με σωστή αντιγονική δομή και τη χρήση τους ως ανοσοπροσροφητές των παθογόνων αυτοαντισωμάτων.

Νευρωνικοί AChRs

Οι νευρωνικοί AChRs είναι ιδιαίτερα ετερογενείς. Είναι και αυτοί πενταμερείς πρωτεΐνες, όπου ο κάθε ένας σχηματίζεται από 1-4 διαφορετικές ομόλογες υπομονάδες από ένα σύνολο εννιά α (α2-α10) και τριών β (β2-4) υπομονάδων. Έχουμε ξεκινήσει μελέτες σε μερικές από τις σημαντικότερες υπομονάδες για την κατανόηση της δομής, της λειτουργίας και της εμπλοκής τους σε παθολογικές καταστάσεις, με απώτερο στόχο το σχεδιασμό ειδικών φαρμάκων. Για το σκοπό αυτό εκφράζουμε ανασυνδυασμένα τμήματα των ανθρώπινων υπομονάδων σε ευκαρυωτικά συστήματα έκφρασης, παράγουμε μονοκλωνικά αντισώματα έναντι αυτών και μελετάμε τις δομικές και βιολογικές τους ιδιότητες. Πρόσφατα, το εργαστήριο μας προσδιόρισε τη δομή του εξωκυτταρικού τμήματος της υπομονάδας α9 τόσο σε Apo μορφή όσο και ως σύμπλοκο με τους ανταγωνιστές methyllycaconitine και α-bungarotoxin. Πρόκειται για τις πρώτες δομές τμήματος νευρικού nAChR που δημοσιεύονται στη διεθνή βιβλιογραφία και μάλιστα προσδιορίστηκαν σε υψηλή διακριτική ικανότητα (Κωδικοί Protein Data Bank: 4D01, 4UXU, 4UY2). Επιπλέον, στα πλαίσια της ίδιας μελέτης πραγματοποιήθηκαν λειτουργικές μελέτες (ηλεκτροφυσιολογικές μετρήσεις) των υποδοχέων α9 και α9/α10 εκπεφρασμένων σε Xenopus laevis oocytes με τις οποίες διερευνήθηκε ο μηχανισμός με τον οποίο ανοίγει ο μοριακός δίαυλος και εισέρχονται τα ιόντα στο εσωτερικό του κυτάρρου (περισσότερες λεπτομέρειες στην πρωτότυπη δημοσίευση: M. Zouridakis, P. Giastas, E. Zarkadas, D. Chroni-Tzartou, P. Bregestovski, S.J. Tzartos, Crystal structures of the free and antagonist-bound states of the extracellular domain of human α9 nicotinic receptor. 2014. Nat. Struct & Mol. Biol, in press).

MuSK και μυασθένεια

Το 5% περίπου των μυασθενών δεν έχουν αντι-AChR αυτοαντισώματα, αλλά έχουν αυτοαντισώματα κατά της μυϊκής κινάσης MuSK η οποία συμβάλλει στη καλή λειτουργία των AChRs. Μελετάμε την παθογόνο δράση  και αυτών των αυτοαντισωμάτων και προσπαθούμε να αναπτύξουμε και για την MuSK-μυασθένεια παρόμοια, με αυτήν που περιγράφεται παραπάνω, ειδική θεραπεία.

LRP4 αντισώματα στη μυασθένεια

Η LRP4 βρίσκεται στη μετασυναπτική μεμβράνη της νευρομυϊκής σύναψης και σε συνεργασία με την MuSK και την αγρίνη προκαλεί την απαραίτητη συσσώρευση των AChRs στη μετασυναπτική μεμβράνη, Μετά την ανακάλυψη των LRP4 αντισωμάτων σε «οροαρνητικούς» μυασθενείς σε 3 δημοσιεύσεις το 2011-12, στη μία από τις οποίες συμμετείχαμε κι εμείς, αναπτύξαμε ένα ευαίσθητο διαγνωστικό τεστ και ηγήθηκε μιας πανευρωπαϊκής μελέτης (εργαστήρια και κλινικές από 10 κράτη με 635 «οροαρνητικούς» μυασθενείς) για τη μελέτη της LRP4-μυασθένειας. Δείξαμε ότι το 19% των «οροαρνητικών» μυασθενών έχουν LRP4 αντισώματα, ενώ κανείς από τους 90 υγιείς μάρτυρες δεν ήταν θετικός. (P. Zisimopoulou et al., J. Autoimmunity, 2013). Είδαμε ότι οι LRP4 μυασθενείς παρουσιάζουν ηπιότερα συμπτώματα στην έναρξη της νόσου απ ότι οι άλλες ομάδες μυασθενών.

LRP4 αντισώματα στην ALS

Είναι ενδιαφέρον ότι ανιχνεύσαμε αντι-LRP4 αυτοαντισώματα και στο 23% (24/104) των ασθενών με τη νόσο του κινητικού νευρώνα (ALS) από Ελλάδα (με Μ. Ρέτζο, Ν. Καρανδρέα και συν.) και Ιταλία (με R. Mantegazza και συν.) (J. Tzartos et al, Ann. Clin.Trans.Neurol, 2013). H LRP4, επιπλέον της παρουσίας της στη μετασυναπτική μεμβράνη της νευρομυϊκής σύναψης, με κρίσιμο ρόλο στη λειτουργία του AChR, βρίσκεται και στους κινητικούς νευρώνες παίζοντας κρίσιμο ρόλο στην ανάπτυξη και λειτουργία τους. Είναι επομένως πιθανό αυτά τα LRP4 αντισώματα να παίζουν παθογόνο ρόλο στην ALS, με ελκυστικές θεραπευτικές προoπτικές. Είναι ακόμη προς διερεύνηση οι τυχόν διαφορές μεταξύ των αντι-LRP4 αντισωμάτων των μυασθενών και αυτών των ALS ασθενών, και η ερμηνεία της πιθανά διαφορετικής παθογένειάς τους. Το εύρημα αυτό όμως επιβάλει την προσοχή στην αξιολόγηση του θετικού αποτελέσματος για LRP4 αντισώματα στη διάγνωση της μυασθένειας.

AQP1 αντισώματα στην οπτική νευρομυελίτιδα (ΝΜΟ)

Το κύριο αυτοαντιγόνο στην οπτική νευρομυελίτιδα (neuromyelitis optica, ΝΜΟ) είναι η aquaporin-4 (AQP4) η οποία εντοπίζεται στα αστροκύταρα που ελέγχουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Ωστόσο, το 20-50% των ΝΜΟ ασθενών δεν έχουν AQP4 αντισώματα. Τα αστροκύταρα όμως εκφράζουν και aquaporin-1 (AQP1) και αναρωτηθήκαμε αν μερικοί ΝΜΟ ασθενείς έχουν AQP1 αντισώματα αντί για AQP4 αντισώματα. Σε συνεργασία με τον Αναπλ. Καθ. Νευρολογίας Κ. Κιληντηρέα, βρήκαμε ότι πολοί ασθενείς με πιθανή ΝΜΟ ή με παρόμοια συμπτώματα έχουν AQP1 αντισώματα (J. Tzartos et al, PLOS-1, 2013). Προσπαθούμε τώρα να καταλάβουμε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της AQP1-ΝΜΟ.

Εργαστηριακή διάγνωση για νευρολογικές νόσους

Από τον Σεπτέμβριο του 2013 το εργαστήριο μας δεν εκτελεί πλέον διαγνώσεις ρουτίνας για νευρολογικές νόσους.

Σύλλογος Μυασθενών Ελλάδος

Σε συνεργασία με φίλους μυασθενείς συμβάλαμε πρόσφατα στη δημιουργία του Συλλόγου Μυασθενών Ελλάδος (www.myasthenia.gr,  πληροφ. Βέτα Τζάρτου, τηλ. 210-6478844) με έδρα του στο Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ. Ο Σύλλογος στοχεύει στην πολύπλευρη υποστήριξη των μυασθενών.

Προσφορά υπηρεσιών στην επιστημονική κοινότητα

Διαθέτουμε μεγάλο αριθμό μονοκλωνικών αντισωμάτων έναντι υπομονάδων του ανθρώπινου AChR, με συχνή χρήση από διεθνή εργαστήρια για διάφορους ερευνητικούς στόχους.  Μία σειρά ανασυνδυασμένων πρωτεϊνών (AChR, MuSK, ακουαπορίνη-4 κ.α.) επίσης διατίθενται σε άλλα εργαστήρια. Έχουμε την δυνατότητα και εμπειρία παραγωγής νέων μονοκλωνικών αντισωμάτων έναντι σημαντικών αντιγόνων, την μαζική παραγωγή ανασυνδυασμένων πρωτεϊνών με τη χρήση μεγάλου και υψηλής τεχνολογίας  βιοαντιδραστήρα, την κρυστάλλωση πρωτεϊνών με ρομποτικό σύστημα, δυναμική σκέδασης φωτός (DLS) κ.α.

Διπλώματα ευρεσιτεχνίας

Tzartos, S.J., Trakas, N., Tzartos, J., Stergiou Ch., Zisimopoulou, P. (2010). Diagnostic Assays. Ελληνικό Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας, αρ. 1007341 (21/4/2010) και αίτηση για Διεθνές Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας PCT/IB2011001014.

Tzartos, S.J., Psaridi-Linardaki, L., Kostelidou, K. and Mamalaki, A., (2003). Production of recombinant fragments of muscle acetylcholine receptor and their use for ex vivo immunoadsorption of anti-ACh receptor antibodies from myasthenic patients. Ελληνικό (Νο. 1004240/2003) και Ευρωπαϊκό (1509605/2009) Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας.

Tzartos, S.J.,Tzartos, J., Stergiou Ch., Kilintireas, K. (2011). Biomarker. Ελληνικό Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας, αρ. 1007816 (17/102011), PCT/IB2012/054142

 

Μέλη

IMG_1522n

IMG_1530 skala

“Οικογενειακές” φωτογραφίες του Εργαστήριου Μοριακής Βιολογίας και Ανοσολογίας  στον κήπο του Ινστιτούτου και  στην εξωτερική σκάλα του κτιρίου Βιοχημείας

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Μέλη

Υπεύθυνος εργαστηρίου:
Καθηγητής Σωκράτης Τζάρτος
Email: tzartos@pasteur.grtzartos@upatras.grstzartos@gmail.com

Ειδικοί λειτουργικοί επιστήμονες:
Νίκος Τράκας, ntrakas@pasteur.gr

Ειδικοί τεχνικοί επιστήμονες:

Αικατερίνη Καραγιώργου, k.karag@pasteur.gr (μερική απασχόληση)

Μεταδιδακτορικοί επιστημονικοί συνεργάτες:

Μεταπτυχιακοί και Διδακτορικοί Φοιτητές:

Προπτυχιακοί Φοιτητές:

Γεώργιος Τσαφαράς

Μαρία Αντωνάκη

Διατελέσαντες μέλη του εργαστηρίου κατά την περίοδο 2000-2016:
Β. Αβραμοπούλου, Η. Γαβρά, Π. Ευαγγελάκου, Ε. Κατσέμη, Μ. Κοντού, Κ. Κωστελίδου, Ο. Λάζος, Α. Μαμαλάκη, Μ. Μαρίνου, Μ. Μπελιμέζη, Κ. Μπιτζοπούλου,  Ε. Παπαδάκη, Δ. Παπαναστασίου, Κ. Πουλάς, Ε. Πρωτοπαπαδάκη, Μ. Ρεμούνδος, Α. Σιδέρη, Λ. Σκριάπα, Α. Σωτηριάδης, Π. Τσαντίλη, Θ. Τσουλούφης, Α. Τσώνης, Ε. Φωστιέρη, Λ. Ψαρίδη, L. Jacobson.

Συνεργαζόμενο εργαστήριο στο Τμήμα Φαρμακευτικής Πανεπιστημίου Πατρών:
Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας και Ανοσολογίας
Αναπλ. Καθηγητής Κωνσταντίνος Πουλάς, kpoulas@upatras.gr
Αναπλ. Καθηγητής Γιώργος Πατρινός, gpatrinos@upatras.gr

 

Χρηματοδοτήσεις

 

Τρέχουσες και Πρόσφατες Χρηματοδοτήσεις

  • Stavros Niarchos Foundation. Development of innovative biological products and services for infectious and neurodegenerative diseases: “Structural and functional studies of nAChRs” (2016-2019)
  • Toleranzia. Treatment of experimental autoimmune MG (2016-2017)
  • Hellenic Neuroimmunology Society. Antibodies to Aquaporin-1 in neuromyelitis optica (2016-2017)
  • Muscular Dystrophy Association of America. Diagnosis and characterization of LRP4-MG, a novel myasthenia gravis subtype (2013-2016)
  • ΓΓΕΤ –«Διμερής Ε&Τ Συνεργασία Ελλάδας – Ισραήλ 2013-2015». ‘Εργο «Ανάπτυξη εργαλείων σχετικών με την κατανόηση και διάγνωση νευροανοσολογικών παθήσεων (NeuroID). Σε συνεργασία με τη Τζάρτος Νευροδιαγνωστική (συντονιστής) και Ισραηλινές ομάδες (2014-2015)
  • AFM Diagnosis, prevalence and characterization of a novel myasthenia gravis subtype, LRP4-MG. 2012-14
  • FP7-Regpot. Development of a center of excellence in Neurosignaling. With the labs of R. Matsas and L. Probert (coordinator: S. Tzartos) (2010-2014)
  • Association Francaises des Myopathies (AFM) Diagnosis, prevalence and characterization of a novel myasthenia gravis subtype, LRP4-MG. (2012-2014)
  • ΓΓΕΤ- Πρόγραμμα ΘΑΛΗΣ. Αυτοανοσία (Συντονιστής: Παν. Πατρών). Σε συνεργασία με Καθ. Α. Τζιούφα, ΕΚΠΑ και Καθ. Α. Γερμενή, Παν. Θεσσαλίας. 2012-2015
  • ΓΓΕΤ – Πρόγραμμα Αριστεία. Myasthenia gravis 2012-2015
  • FP7. Myasthenias, a group of immune mediated neurological diseases: from etiology to therapy (Fight-MG). 2009-2014.
  • Muscular Dystrophy Association of America (MDA). Antigen-specific therapeutic autoantibody depletion in myasthenia gravis (MDA158763). 2010-2012.
  • FP7. Neurotransmitter Cys-loop receptors: structure, function and disease (Neurocypres). 2008-2012.
  • Association Francaises des Myopathies (AFM), Pentameric AChR extracellular domain for efficient autoantibody depletion in myasthenia gravis MG. 2009-2011.
  • EC. Public Health. European Myasthenia Gravis Network (EuroMyasthenia). 2006-2009.
  • FP6. STREP. Development of models to improve management of myasthenia gravis: From basic knowledge to clinical application (Myastaid). 2006-2010
Ερευνητικοί στόχοι

Ερευνητικοί στόχοι

A. ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΙΚΟΤΙΝΙΚΩΝ ΥΠΟΔΟΧΕΩΝ ΑΚΕΤΥΛΟΧΟΛΙΝΗΣ (AChRs)

Εργαστήριο Μοριακής Νευροβιολογίας και Ανοσολογίας - Παστερ

Εικόνα 1. Από τον κρύσταλλο στην πρωτεϊνική δομή. Τριτοταγής δομή του Fab τμήματος μονοκλωνικού αντισώματος (δεξιά) κατά του υποδοχέα της ακετυλοχολίνης, που προέκυψε από μελέτες μας των κρυστάλλων του (αριστερά) (Poulas et al. 2001). Τώρα, στην προσπάθεια μελέτης της δομής του ίδιου του AChR, κρυσταλλώνουμε τα εξωκυτταρικά τμήματα των υπομονάδων του πενταμερούς αυτού

Σκοπός: Η μελέτη των δομικών και λειτουργικών ιδιοτήτων του μυϊκού και νευρωνικού AChR με απώτερο στόχο την κατανόηση των παθογόνων μηχανισμών και την ανάπτυξη νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων για νευρολογικές ασθένειες στις οποίες ενέχονται αυτοί οι υποδοχείς.
Προς αυτόν τον σκοπό εκφράζουμε εξωκυτταρικά τμήματα των AChRs καθώς και σχεδόν ολόκληρους AChRs και μελετάμε τη δομή τους και την αλληλεπίδρασή τους με ειδικούς προσδέτες και αντισώματά τους:  Συγκεκριμένα γίνεται:

α. Ετερόλογος έκφραση των εξωκυτταρικών τμημάτων των α1, α4, α7, β1, β2, γ, δ και ε υπομονάδων του μυϊκού και νευρωνικού AChR (μεμονωμένων και σε συνδυασμούς) σε ευκαρυωτικά κύτταρα.

β. Ετερόλογος έκφραση σχεδόν ολόκληρων AChRs, με αφαίρεση μόνο των ευέλικτων κυτταροπλασματικών τμημάτων τους, για την ευκολότερη κρυστάλλωσή τους.

γ. Σχεδιασμός και κατασκευή μεταλλαγμένων μορφών των παραπάνω πρωτεϊνών με βελτιωμένες δομικές και λειτουργικές ιδιότητες (σε συνεργασία με τον Καθ. Η. Ηλιόπουλο, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο).

δ. Μαζική παραγωγή και απομόνωση των ανασυνδυασμένων πρωτεϊνών.

ε. Παραγωγή μονοκλωνικών αντισωμάτων κατά συγκεκριμένων υπομονάδων του AChR.

στ. Μελέτη της πρόσδεσης υποκαταστατών των AChRs (ακετυλοχολίνη, νικοτίνη, μπουγκαροτοξίνη, κλπ).

ζ. Προκαταρκτικές δομικές μελέτες με DLS, CD φασματοσκοπία κλπ.

η. Μελέτη των πρωτεϊνών με τεχνικές NMR από την ομάδα του Επ. Καθ. Γ. Σπυρούλια (Πανεπιστήμιο Πατρών).

θ. Κρυστάλλωση και κρυσταλλογραφική ανάλυση των ανασυνδυασμένων πρωτεϊνών και των συμπλόκων τους με προσδέτες και μονοκλωνικά αντισώματα (το πρόγραμμα αυτό είχε ξεκινήσει σε συνεργασία με την ομάδα του αείμνηστου Νίκου Γ. Οικονομάκου, διευθυντή Ινστιτούτου στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών).

ι. Λειτουργικές μελέτες ολόκληρων των υποδοχέων ή μεταλλαγμένων μορφών του με την τεχνική της ηλεκροφυσιολογίας.

Έχουμε εντοπίσει τις κατάλληλες συνθήκες για την παραγωγή κρυστάλλων για δύο από τις παραπάνω πρωτεΐνες και έχουμε διαπιστώσει ότι μερικοί από αυτούς τους κρυστάλλους περιθλούν τις ακτίνες-Χ. Αυτό είναι ένα απαραίτητο και βασικό βήμα προς την εύρεση της δομής των πρωτεϊνών αυτών αλλά απαιτούνται και περαιτέρω βελτιώσεις. To 2010 αποκτήσαμε ένα ρομποτικό σύστημα (Oryx4, Douglas Instruments) για την αυτοματοποίηση της διαδικασίας κρυστάλλωσης πρωτεϊνών, το οποίο αναμένεται ότι θα επιταχύνει την πρόοδό μας προς αυτήν την κατεύθυνση.

Τελικός στόχος: Λεπτομερής χαρτογράφηση των θέσεων πρόσδεσης προσδετών (ακετυλοχολίνη, νικοτίνη κλπ) στον υποδοχέα, μέσω της δομικής μελέτης συμπλόκων των παραπάνω πολυπεπτιδίων με τους προσδέτες, για τη μελλοντική διευκόλυνση ορθολογικού σχεδιασμού φαρμάκων για νευρολογικές νόσους. Επιπλέον, στοχεύουμε σε διερεύνηση των μοριακών μηχανισμών που εμπλέκονται στη λειτουργία των υποδοχέων καθώς και στην επίδραση που επιφέρουν μοριακοί προσδέτες (αγωνιστές, μερικώς αγωνιστές, ανταγωνιστές) σε λειτουργικές διαδικασίες (άνοιγμα διαύλου, αναστολή λειτουργίας του, απευαισθητοποίηση κλπ). Οι μελέτες αυτές διενεργούνται στη μονάδα ηλεκτροφυσιολογίας που από την Άνοιξη του 2014 λειτουργεί πλήρως εξοπλισμένη στο εργαστήριό μας.

Πρόσφατα, το εργαστήριο μας προσδιόρισε τη δομή του εξωκυτταρικού τμήματος της υπομονάδας α9 τόσο σε Apo μορφή όσο και ως σύμπλοκο με τους ανταγωνιστές methyllycaconitine και α-bungarotoxin. Πρόκειται για τις πρώτες δομές τμήματος νευρικού nAChR που δημοσιεύονται στη διεθνή βιβλιογραφία και μάλιστα προσδιορίστηκαν σε υψηλή διακριτική ικανότητα (Κωδικοί Protein Data Bank: 4D01, 4UXU, 4UY2). Επιπλέον, στα πλαίσια της ίδιας μελέτης πραγματοποιήθηκαν λειτουργικές μελέτες (ηλεκτροφυσιολογικές μετρήσεις) των υποδοχέων α9 και α9/α10 εκπεφρασμένων σε Xenopus laevis oocytes με τις οποίες διερευνήθηκε ο μηχανισμός με τον οποίο ανοίγει ο μοριακός δίαυλος και εισέρχονται τα ιόντα στο εσωτερικό του κυτάρρου (περισσότερες λεπτομέρειες στην πρωτότυπη δημοσίευση: M. Zouridakis, P. Giastas, E. Zarkadas, D. Chroni-Tzartou, P. Bregestovski, S.J. Tzartos, Crystal structures of the free and antagonist-bound states of the extracellular domain of human α9 nicotinic receptor. 2014. Nat. Struct & Mol. Biol, in press).

  a                                                               b                                                         

a9wt_opt7_C2 (2)

Screenshot-1

 

 

 

 

 

 

c                                                              d

fig1a

a9d_electrophysiology

 

 

 

 

 

 

 

Εικόνα 2. a) Χρωματογραφικά απομονωμένη πρωτεΐνη α9 (βαθμός καθαρότητας > 99%) κρυσταλλώθηκε σε σταγόνες 400 nL με τη μέθοδο της διάχυσης υδρατμών. b) Στη συνέχεια οι κρύσταλλοι αυτοί ακτινοβολήθηκαν με ακτίνες-Χ σε εγκαταστάσεις συγχροτρονικής ακτινοβολίας (SLS, Villigen, Switzerland), στις οποίες έχουμε ανά τακτά χρονικά διαστήματα πρόσβαση, και συλλέχθησαν κρυσταλλογραφικά δεδομένα (περιθλάσεις) c) Η επίλυση και βελτιστοποίηση των δεδομένων αυτών οδήγησε στον προσδιορισμό της τρισδιάστατης δομής της d) Λειτουργικές μετρήσεις (two electrode voltage clamp electrophysiology measurements) σε υποδοχείς α9/α10 εκπεφρασμένους σε ωοκύτταρα Xenopus laevis, με τις οποίες μελετήθηκε η επίδραση συγκεκριμένων αμινοξέων στη μετάδοση του σήματος της πρόσδεσης αγωνιστή (ακετυλοχολίνης) στο άνοιγμα του μοριακού διαύλου. Για τις μελέτες αυτές έγιναν μεταλλάξεις αμινοξέων που επιλέχθησαν από τα ευρήματα των κρυσταλλικών δομών (structure-driven mutations).

B. ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ AΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑΣ

Σκοπός: Διερεύνηση των μηχανισμών δράσης των παθογόνων αυτοαντισωμάτων και ανάπτυξη αντιγονο-ειδικής θεραπείας για τη  μυασθένεια.
Όπως περιγράφεται στην εισαγωγή η μυασθένεια προκαλείται από αυτοαντισώματα κατά του υποδοχέα ακετυλοχολίνης (περίπου στο 85-90% των ασθενών) ή κατά της MuSK (περίπου στο 5% των ασθενών) στις νευρομυϊκές συνάψεις.

1.    Θεραπευτική απομάκρυνση των παθογόνων αυτοαντισωμάτων από μυασθενείς
Στόχος μας είναι η δέσμευση και απομάκρυνση των αυτοαντισώματων από το αίμα των μυασθενών με μια διαδικασία ειδικής αιμοκάθαρσης. Για το σκοπό αυτό είναι απαραίτητη η παραγωγή των εξωκυτταρικών τμημάτων των υπομονάδων του μυϊκού AChR και της MuSK. Συγκεκριμένα, ακολουθούνται τα στάδια:

α. Ετερόλογος έκφραση των εξωκυτταρικών τμημάτων των πέντε υπομονάδων (α1,β1,γ,δ,ε) του ανθρώπινου μυϊκού AChR  και της MuSK σε ευκαρυωτικά συστήματα έκφρασης (μύκητα Pichia pastoris και κύτταρα εντόμων).
β. Κατασκευή μεταλλαγμένων μορφών των παραπάνω πρωτεϊνών με βελτιωμένες αντιγονικές ιδιότητες.
γ. Μαζική παραγωγή, απομόνωση και ακινητοποίηση των ανασυνδυασμένων πρωτεϊνών σε σφαιρίδια αγαρόζης για τη δημιουργία στηλών ανοσοσυγγένειας.
δ. Διερεύνηση  της ικανότητας των στηλών να προσροφούν αποτελεσματικά και με ασφάλεια τα αντι-AChR ή αντι-MuSK αυτοαντισώματα από μεγάλες ποσότητες πλάσματος ή αίματος μυασθενών.
ε. Εφαρμογή της τεχνικής σε ζωικά μοντέλα.
στ. Μελλοντικές κλινικές δοκιμές.

Η προσπάθεια αυτή βρίσκεται σε προχωρημένο προ-κλινικό στάδιο, έχει οδηγήσει σε πολλές δημοσιεύσεις και σε ένα ευρωπαϊκό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, και ευελπιστούμε ότι θα ξεκινήσουν σχετικά σύντομα οι κλινικές δοκιμές.

2. Διερεύνηση μηχανισμών δράσης των αυτοαντισωμάτων και αναζήτηση γενετικών παραγόντων στη μυασθένεια
Από τους ορούς των μυασθενών απομονώνονται αυτοαντισώματα κατά του AChR ή κατά της MuSK, και άλλα συστατικά του ορού με πιθανό παθογόνο ή προστατευτικό ρόλο και μελετάται η δράση τους σε κυτταροκαλλιέργειες και σε πειραματόζωα.
Επίσης  αναζητούμε  μονονουκλεοτιδικούς πολυμορφισμούς (SNPs) σε γονίδια-ρυθμιστές της ανοσοαπόκρισης, που ενδεχόμενα αυξάνουν τις πιθανότητες εμφάνισης της μυασθένειας (σε συνεργασία με τον Επ. Καθ. Γ. Πατρινό, Τμήμα Φαρμακευτικής Πανεπιστημίου Πατρών).

Γ. ΑΚΟΥΑΠΟΡΙΝΗ-4 ΚΑΙ ΟΠΤΙΚΗ ΝΕΥΡΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑ (NMO)

Πρόσφατα αξιοποιούμε την πολυετή εμπειρία μας στη μυασθένεια για τη μελέτη και διάγνωση μιας ακόμη αντισωμο-εξαρτώμενης αυτοάνοσης νευρολογικής νόσου, της οπτικής νευρομυελίτιδας (neuromyelitis optica, NMO) ή Davic’s, η οποία είναι συγγενής ασθένεια της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Πιστεύεται ότι η ΝΜΟ προκαλείται από αυτοαντισώματα κατά του διαύλου μορίων ύδατος ακουαπορίνη-4 (aquaporin-4) στα νευρογλοία του εγκεφάλου. Αρχικός στόχος μας είναι η διερεύνηση της παθογένειας αυτών των αυτοαντισωμάτων. Εκφράζουμε την ανθρώπινη ακουαπορίνη-4 σε ευκαρυωτικά συστήματα έκφρασης και με τεχνικές χρωματογραφίας συγγένειας απομονώνουμε τα ειδικά αυτοαντισώματα από ορούς NMO-ασθενών για χρήση τους σε πειραματόζωα.

 

Συνεργασίες με Ελληνικά εργαστήρια

Επιπλέον από το στενά συνεργαζόμενο εργαστήριο του Τμήματος Φαρμακευτικής του Πανεπιστημίου Πατρών (Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας και Ανοσολογίας) με επικεφαλής τον Αναπλ. Καθ. Κ. Πουλά, συνεργαζόμαστε με τις ομάδες των:

 

  • Επικ. Καθ. Ε. Γράψα, Πανεπ. Νοσοκομείο Αλεξάνδρα, Αθήνα
  • Καθ. Η. Ηλιόπουλο, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
  • Δρ. Σ. Ζωγράφο, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα
  • Αναπλ. Καθ. Δ. Λεωνίδα, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Λάρισα
  • Καθ. Γ. Σπυρούλια, Τμήμα Φαρμακευτικής Πανεπιστημίου Πατρών

Συνεργασίες με διεθνή εργαστήρια

  • Prof. M. De Baets, Faculty of Medicine, Univ. Limburg, Maastricht, The Netherlands
  • Dr. S. Berrih-Aknin, Hopital Marie Lannelongue, Le Plessis?Robinson, France
  • Prof. P. Christadoss, University of Texas Medical Branch, Galveston, Texas, USA
  • Prof. S. Fuchs, Dep. of Immunology, Weizmann Institute of Science, Rehovot, Israel
  • Dr. M. Skok, Bogomoletz Institute of Physiology, Kiev, Ukraine
  • Prof. V. Tsetlin, Institute of Bioorganic Chemistry, Russian Academy of Sciences, Moscow
  • Dr. N. Unwin, Molecular Biology Laboratory, MRC, Cambridge, UK
  • Prof. W. Welte, Univ. Konstanz, Konstanz, Germany
  • Dr. Piotr Bregestovski, University Aix-Marseille, Marseille, France
  • Prof. R. Mantegazza, Neurological Ins. Carlo Besta, Milan, Italy

Συνεργασία με τον Σύλλογο Μυασθενών Ελλάδος

Μέσω των επαφών του εργαστηρίου με μυασθενείς, συμβάλαμε πρόσφατα στη δημιουργία του Συλλόγου Μυασθενών Ελλάδος (www.myasthenia.gr,  πληροφ. Βέτα Τζάρτου, τηλ 210-6478844) με έδρα του στο Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ. Ο Σύλλογος αριθμεί ήδη περί τα 300 άτομα και συμβάλει σημαντικά στην πολύπλευρη υποστήριξη των μυασθενών. Το εργαστήριο και ο Σύλλογος συμμετέχουν ενεργά στο πανευρωπαϊκό δίκτυο EuroMyasthenia (www.euromyasthenia.org), το οποίο στοχεύει στο συντονισμό των προσπαθειών για την υποστήριξη και θεραπεία των μυασθενών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο Σύλλογος είναι επίσης μέλος στο European Association of Myasthenia Gravis.

Δημοσιεύσεις

2016

Lykhmus O, Koval L, Pastuhova D, Zouridakis M, Tzartos S, Komisarenko S, Skok M. The role of carbohydrate component of recombinant α7 nicotinic acetylcholine receptor extracellular domain in its immunogenicity and functional effects of resulting antibodies. 2016 Immunobiology;221(12):1355-1361. doi: 10.1016/j.imbio.2016.07.012.

Kouvatsos N, Giastas P, Chroni-Tzartou D, Poulopoulou C, TzartosSJ. Crystal structure of a human neuronal nAChR extracellular domain in pentameric assembly: Ligand-bound α2 homopentamer. Proc Natl Acad Sci U S A. 2016 Aug 23;113(34):9635-40. doi: 10.1073/pnas.1602619113.

Gilhus NE, Skeie GO, Romi F, Lazaridis K, Zisimoupoulou P, and Tzartos S. Myasthenia gravis-autoantibody characteristics and their implications for therapy. Nat. Rev. Neurol. 2016; 12(5):259-68. doi: 10.1038/nrneurol.2016.44. Epub 2016 Apr 22. Review

Küçükerden M, Huda R, Tüzün E, Yılmaz A, Skriapa L, Trakas N, T. Strait R, Finkelman FD, Kabadayı S, Zisimopoulou P, TzartosS, Christadoss P. MuSK induced experimental autoimmune myasthenia gravis does not require  IgG1 antibody to MuSK. J. Neuroimmunol. 2016. Jun 15;295-296:84-92. doi: 10.1016/j.jneuroim.2016.04.003.

Stergiou C, Lazaridis K, Zouvelou V, Tzartos J, Mantegazza R, Antozzi C, Andreetta F, Evoli A, Deymeer F, Saruhan-Direskeneli G, Durmus H, Brenner T, Vaknin A, Berrih-Aknin S, Behin A, Sharshar T, De Baets M, Losen M, Martinez-Martinez P, Kleopa KA, Zamba-Papanicolaou E, Kyriakides T, Kostera-Pruszczyk A, Szczudlik P, Szyluk B, Lavrnic D, Basta I, Peric S, Tallaksen C, Maniaol A, Gilhus NE, Casasnovas Pons C, Pitha J, Jakubíkova M, Hanisch F, Bogomolovas J, Labeit D, Labeit S, TzartosSJ.Titin antibodies in “seronegative” myasthenia gravis – A new role for an old antigen, J. Neuroimmunology, 2016. 292: 108-115. doi: 10.1016/j.jneuroim.2016.01.018.

2015

Lykhmus O, Voytenko L, Koval L, Mykhalskiy S, Cholin V, Peschana K, Zouridakis M, Tzartos S, Komisarenko S and Skok M. α7 Nicotinic Acetylcholine Receptor-Specific Antibody Induces Inflammation And Amyloid β42 Accumulation In The Mouse Brain To Impair Memory. Plos-1, 2015 Mar 27;10(3):e0122706. doi: 10.1371/journal.pone.0122706.

Maurer M, Bougoin S, Feferman T, Frenkian M, Bismuth J, Mouly V, Clairac G, Tzartos S, Fadel E, Eymard B, Fuchs S, Souroujon MC, Berrih-Aknin S. IL-6 and Akt are involved in muscular pathogenesis in myasthenia gravis. Acta Neuropathol Commun. 2015 Jan 15;3(1):1. doi: 10.1186/s40478-014-0179-6.

Azam L, Papakyriakou A, Zouridakis M, Giastas P, Tzartos SJ, McIntosh JM. Molecular Interaction of α-Conotoxin RgIA with the Rat α9α10 Nicotinic Acetylcholine Receptor.Mol Pharmacol. 2015 May;87(5):855-64. doi: 10.1124/mol.114.096511. Epub 2015 Mar 4.  PMID:25740413

Arnaouteli S, Giastas P, Andreou A, Tzanodaskalaki M, Aldridge C, Tzartos SJ, Vollmer W, Eliopoulos E, Bouriotis V. Two putative polysaccharide deacetylases are required for osmotic stability and cell shape maintenance in Bacillus anthracis. J Biol Chem. 2015 Mar 30.pii: jbc.M115.640029. [Epub ahead of print] PMID:25825488

Yilmaz V, Oflazer P, Aysa F, Durmus H, Poulas K, Parman Y, Tzartos S, Tuzun E, Deymeer F, Saruhan-Direskeneli G. Differential cytokine changes in patients with myasthenia gravis with antibodies against AChR and MuSK. PLOS-1. 2015; 10(4):e0123546. doi: 10.1371/journal.pone.0123546

Özkök E, Durmus H, Yetimler B, Taslı H, Trakas N, Ulusoy C, Lagoumintzis G, Tzartos S, and  Tüzün E: Reduced muscle mitochondrial enzyme activity in MuSK-immunized mice. Clinical Neuropathology. 2015 Nov-Dec;34(6):359-63. doi: 10.5414/NP300875.

Ulusoy C, Zibandeh N, Yıldırım S, Trakas N, Zisimopoulou P, Küçükerden M, Tașlı H, TzartosS, Göker K, Tüzün E, Akkoç T. Dental follicle mesenchymal stem cell administration ameliorates muscle weakness in MuSK-immunized mice. J Neuroinflammation. 2015 Dec 9;12(1):231. doi: 10.1186/s12974-015-0451-0.

Tsonis AI, Zisimopoulou P, Lazaridis K, Tzartos J, Matsigkou E, Zouvelou V, Mantegazza R, Antozzi C, Andreetta F, Evoli A, Deymeer F, Saruhan-Direskeneli G, Durmus H, Brenner T, Vaknin A, Berrih-Aknin S, Behin A, Sharshar T, De Baets M, Losen M, Martinez-Martinez P, Kleopa KA, Zamba-Papanicolaou E, Kyriakides T, Kostera-Pruszczyk A, Szczudlik P, Szyluk B, Lavrnic D, Basta I, Peric S, Tallaksen C, Maniaol A, Casasnovas Pons C, Pitha J, Jakubíkova M, Hanisch F, TzartosSJ. MuSK autoantibodies in myastheniagravis detected by cell based assay-A multinational study. J Neuroimmunol. 2015 Jul 15;284:10-7. doi: 10.1016/j.jneuroim.2015.04.015.

Lykhmus O, Gergalova G, Zouridakis M, Tzartos S, Komisarenko S, Skok M. Inflammation decreases the level of alpha7 nicotinic acetylcholine receptors in the brain mitochondria and makes them more susceptible to apoptosis induction. Int Immunopharmacol. 2015 Nov;29(1):148-51. doi: 10.1016/j.intimp.2015.04.007. Epub 2015 Apr 15.

Tuzun E, Berrih-Aknin S, Brenner T, Kusner LL, Le Panse R, Yang H, Tzartos S, Christadoss P. Guidelines for standard preclinical experiments in the mouse model of myasthenia gravis induced by acetylcholine receptor immunization. Exp Neurol. 2015 Feb 16. pii: S0014-4886(15)00032-1. doi: 10.1016/j.expneurol.2015.02.009. [Epub ahead of print].  PMID:25697844

Kusner LL, Losen M, Vincent A, Lindstrom J, Tzartos S, Lazaridis K, Martinez-Martinez P. Guidelines for pre-clinical assessment of the acetylcholine receptor-specific passive transfer myasthenia gravis model-Recommendations for methods and experimental designs. Exp Neurol. 2015 Mar 3.pii: S0014-4886(15)00055-2. doi: 10.1016/j.expneurol.2015.02.025. [Epub ahead of print] PMID:25743217

Losen M, Martinez-Martinez P, Molenaar PC, Lazaridis K, Tzartos S, Brenner T, Duan RS, Luo J, Lindstrom J, Kusner L. Standardization of the experimental autoimmune myasthenia gravis (EAMG) model by immunization of rats with Torpedo californica acetylcholine receptors – Recommendations for methods and experimental designs. Exp Neurol. 2015 Mar 18.pii: S0014-4886(15)00078-3. doi: 10.1016/j.expneurol.2015.03.010. [Epub ahead of print] PMID:25796590.

2014

Zouvelou V, Zisimopoulou P, Psimenou E, Matsigkou E, Stamboulis E, Tzartos SJ. AChR-myasthenia gravis switching to double-seropositive several years after the onset.J. Neuroimmunol. 2014 Feb 15;267(1-2):111-2. doi: 10.1016/j.jneuroim.2013.12.012.

Tsivgoulis G, Dervenoulas G, Tzartos SJ, Zompola C, Papageorgiou SG, Voumvourakis K. Double seropositive myasthenia gravis with acetylocholine receptor and lipoprotein receptor-related protein 4 antibodies.  Muscle and Nerve.2014 Jan 7.doi: 10.1002/mus.24166. [Epub ahead of print]

Zis P, Argiriadou V, Temperikidis PP, Zikou L, Tzartos SJ, Tavernarakis A. Parkinson’s disease associated with myasthenia gravis and rheumatoid arthritis. Neurol. Sci.(Letter to the Editor). Published on line 2-7-2014. DOI 10.1007/s10072-014-1660-5

Marino M, Maiuri MT, Di Sante G, Scuderi F, La Carpia F, Trakas N, Provenzano C, Zisimopoulou P, Ria F, Tzartos SJ, Evoli A, Bartoccioni E. T cell repertoire in DQ5-positive MuSK-positive myasthenia gravis patients. J Autoimmun. 2014 Jan 4.pii: S0896-8411(13)00154-6. doi: 10.1016/j.jaut.2013.12.007. [Epub ahead of print]

Avidan N, Le Panse R; Harbo H, Bernasconi P, Poulas K, Ginzburg E; Cavalcante P, Colleoni L; Baggi F, Antozzi C, Truffault F, Horn-Saban S, Pöschel S, Zagoriti Z, Maniaol A, Lie B; Bernard  I, Saoudi A, Illes Z, Casasnovas C, Melms A, Tzartos S; Willcox N, Kostera-Pruszczyk A, Tallaksen C, Mantegazza R, Berrih-Aknin S, Miller A. VAV1 and BAFF, via NFκB pathway, are genetic risk factors for Myasthenia Gravis. 2014 Annals of Clinical and Translational Neurology,1(5):329-39. doi: 10.1002/acn3.51

Ulusoy C, Kim E, Tüzün E, Huda R, Yılmaz V, Poulas K, Trakas N, Skriapa L, Niarchos A, Strait RT, Finkelman FD, Turan S, Zisimopoulou P, Tzartos S, Saruhan-Direskeneli G, Christadoss P. Preferential production of IgG1, IL-4 and IL-10 in MuSK-immunized mice. Clin Immunol. 2014 Feb 28.pii: S1521-6616(14)00049-7. doi: 10.1016/j.clim.2014.02.012. [Epub ahead of print].

Tuzun E., Tzartos J., Ekizoglu E., Stergiou C., Zisimopoulou P., Çoban A., Shugaiv E., Türkoglu R., Kürtüncü M., Baykan B., Tzartos S. Title: Aquaporin-1 Antibody in Neuromyelitis Optica Patients. European Neurology, 2014. Eur Neurol. 2014 Sep 27;72(5-6):271-272. [Epub ahead of print].

Kouvatsos N, Niarchos A, Zisimopoulou P, Eliopoulos E, Poulas K, and Tzartos S. Purification and functional characterization of a truncated human α4β2 nicotinic acetylcholine receptor. Int. J Biol Macromol, 2014 Jul 8. pii: S0141-8130(14)00441-3. doi: 10.1016/j.ijbiomac.2014.06.058. [Epub ahead of print]

Boltsis I, Lagoumintzis G, Chatzileontiadou DSM, Giastas P, Tzartos SJ, Leonidas DD, and Poulas K.   Non-contact Current Transfer Induces the Formation and Improves the X-ray Diffraction Quality of Protein Crystals. 2014 Cryst.Growth Des. DOI: 10.1021/cg5004098

Zouridakis M, Giastas P, Zarkadas E, Chroni-Tzartou D, Bregestovski P and Tzartos SJ. Crystal structures of the free and antagonist-bound states of the extracellular domain of human α9 nicotinic receptor. 2014. Nat. Struct & Mol. Biol. doi:10.1038/nsmb.2900.

Tsivgoulis G, Dervenoulas G, Kokotis P, Zompola C, Tzartos J, Tzartos SJ, Voumvourakis KI. Double seronegative myasthenia gravis with low density lipoprotein-4  (LRP4) antibodies presenting with isolated ocular symptoms. 2014. J. Neurol. Sci. doi: 10.1016/j.jns.2014.09.013.

Kordas G, Lagoumintzis G, Sideris S, Poulas K and Tzartos SJ.Direct proof of the in vivo pathogenic role of the AChR autoantibodies from myasthenia gravis patients.PLOS-1.2014. Sep 26;9(9):e108327. doi: 10.1371/journal.pone.0108327.

Skriapa L, Zisimopoulou P, Trakas N, Grapsa E, Tzartos SJ. Expression of extracellular domains of Muscle Spesific Kinase (MuSK) and use as immunoadsorbents for the development of an antigen specific therapy. 2014. J. Neuroimmunol. DOI: 10.1016/j.jneuroim.2014.09.013

Lazaridis K, Evaggelakou P, Bendenidi E,  Sideri A, Grapsa E and Tzartos S.J. Specific adsorbents for myasthenia gravis autoantibodies using mutants of the muscle nicotinic acetylcholine receptor extracellular domains. J. Neuroimmunol. 2015 Jan 15;278:19-25. doi: 10.1016/j.jneuroim.2014.12.001. Epub 2014 Dec 3.

2013

Zouvelou V, Stamboulis E, Skriapa L, Tzartos SJ. MuSK-Ab positive myasthenia:  Not always grave. J Neurol Sci. 2013, 15;331(1-2):150-1.

Zouvelou V, Kyriazi S, Rentzos M, Belimezi M, Micheli MA, Tzartos SJ, Stamboulis E. Double-seropositive myasthenia gravis. Muscle Nerve. 2013, 47(3):465-6.

Zouvelou V, Zisimopoulou P, Rentzos M, Karandreas N, Evangelakou P, Stamboulis E, Tzartos SJ. Double seronegative myasthenia gravis with anti-LRP 4 antibodies.Neuromuscul Disord. 2013 Jul;23(7):568-70.

Tzartos JS, Stergiou Ch, Kilidireas K, Zisimopoulou P,  Thomaidis T, and Tzartos SJ, Aquaporin-1 autoantibodies in patients with neuromyelitis optica spectrum disorders. PLOS-1, 2013.doi: 10.1371/journal.pone.0074773.

Lagoumintzis G, Zisimopoulou P, Trakas N, Grapsas E, Poulas K and Tzartos SJ (2013). Scale up and safety parameters of antigen specific immunoadsorption of human anti-acetylcholine receptor antibodies. J. Neuroimmunol. 2014; 267(1-2):1-6. doi: 10.1016/j.jneuroim. 2013.11.001. Epub 2013 Nov 10.

Zisimopoulou P, Evangelakou P, Tzartos J, Lazaridis K, Zouvelou V, Mantegazza R, Antozzi C, Andreetta F, Evoli A, Deymeer F, Saruhan-Direskeneli G, Durmus H, Brenner T, Vaknin A, Berrih-Aknin S, Frenkian Cuvelier M, Stojkovic T, Debaets M, Losen M, Martinez-Martinez P, Kleopa KA, Zamba-Papanicolaou E, Kyriakides T, Kostera-Pruszczyk A, Szczudlik P, Szyluk B, Lavrnic D, Basta I, Peric S, Tallaksen C, Maniaol A, & Tzartos SJ. A comprehensive analysis of the epidemiology and clinical characteristics of anti-LRP4 in myasthenia gravis. J. Autoimmunity. 2013. Epub ahead of print. http://dx.doi.org/10.1016/j.jaut.2013.12.004

Vrolix K, Fraussen J, Losen M, Stevens J, Lazaridis K, Molenaar PC, Somers V, Bracho MA, Le Panse R, Stinissen P, Berrih-Aknin S, Maessen JG, Van Garsse L, Buurman WA, Tzartos SJ, De Baets MH, Martinez-Martinez P. Clonal heterogeneity of thymic B cells from early-onset myasthenia gravis patients with antibodies against the acetylcholine receptor. J. Autoimmunity. 2014. doi: 10.1016/j.jaut.2013.12.008.

Lazaridis K, Zisimopoulou P, Giastas P, Bitzopoulou K, Evangelakou P; Sideri A, Tzartos SJ. Expression of human AChR extracellular domain mutants with improved characteristics. 2014 J Biol. Macromol;63:210-7. doi: 10.1016/j.ijbiomac.2013.11.003. Epub 2013 Nov 15

Niarchos A, Zouridakis M, Douris V, Georgostathi A, Kalamida D, Sotiriadis A, Poulas K, Iatrou K.. Tzartos SJ. Expression of a highly antigenic and native-like folded extracellular domain of the human α1 subunit of muscle nicotinic acetylcholine receptor, suitable for use in antigen specific therapies for Myasthenia Gravis. 2013 PLOS-1; 8(12):e84791. doi: 10.1371/journal.pone.0084791

Tzartos JS,  Zisimopoulou P, Rentzos M,  Karandreas N, Zouvelou V, Evangelakou P, Tsonis A, Thomaidis T, Lauria G, Andreetta F, Mantegazza R, Tzartos SJ.  LRP4 antibodies in serum and CSF from amyotrophic lateral sclerosis patients.  Ann. Clin Transl Neurol. Dec. 2013. doi: 10.1002/acn3.26.

Zisimopoulou P, Brenner T, Trakas N, Tzartos SJ. Serological diagnostics in myasthenia gravis based on novel assays and recently identified antigens. Autoimmun Rev. 2013 Jul;12(9):924-30.

Zagoriti Z, Kambouris M, Patrinos GP, Tzartos S, and Poulas K.  (2013). Recent advances in genetic predisposition of myasthenia gravis. BioMed Res Int. Epub 2013 Nov 5.

2012

Zagoriti Z, Georgitsi M, Giannakopoulou O, Ntellos F, Tzartos SJ, Patrinos GP, Poulas K. Genetics of myasthenia gravis: a case-control association study in the Hellenic population. Clin Dev Immunol. 2012;2012:484919. doi:10.1155/2012/484919. Epub 2012 Sep 25.

Poulas K, Koutsouraki E, Kordas G, Kokla A, Tzartos SJ. Anti-MuSK- and anti-AChR-positive myasthenia gravis induced by d-penicillamine. J Neuroimmunol. 2012 Sep 15;250(1-2):94-8. doi: 10.1016/j.jneuroim.2012.05.011.

Tzartos, J., C. Stergiou, H. Alexopoulos, P. Zisimopoulou, C. Karageorgiou, K. Kilintireas, M. Dalakas, and S. Tzartos, (2012) Highly Sensitive Radioimmunoassay Identifies Anti-Aquaporin-4 Autoantibodies in Several “Seronegative” Patients Suspected for Neuromyelitis Optica-Spectrum Disorders (NMO). Neurology, 78, P02133.

Zhang, B., J.S. Tzartos, M. Belimezi, S. Ragheb, B. Bealmear, R.A. Lewis, W.C. Xiong, R.P. Lisak, S.J. Tzartos, and L. Mei, (2012) Autoantibodies to Lipoprotein-Related Protein 4 in Patients With Double-Seronegative Myasthenia Gravis. Archives of Neurology. 69(4): p. 445-451.

2011

Trakas, N., P. Zisimopoulou, and S.J. Tzartos, Development of a highly sensitive diagnostic assay for muscle-specific tyrosine kinase (MuSK) autoantibodies in myasthenia gravis. 2011 Journal of Neuroimmunology. 240: p. 79-86.

Koval, L., O. Lykhmus, O. Kalashnyk, N. Bachinskaya, G. Kravtsova, M. Soldatkina, M. Zouridakis, C. Stergiou, S. Tzartos, V. Tsetlin, S. Komisarenko, and M. Skok, (2011) The Presence and Origin of Autoantibodies Against alpha 4 and alpha 7 Nicotinic Acetylcholine Receptors in the Human Blood: Possible Relevance to Alzheimer’s Pathology. Journal of Alzheimers Disease. 25(4): p. 747-761.

Lykhmus, O., L. Koval, M. Skok, M. Zouridakis, P. Zisimopoulou, S. Tzartos, V. Tsetlin, S. Granon, J.P. Changeux, S. Komisarenko, and I. Cloez-Tayarani, (2011) Antibodies against Extracellular Domains of alpha4 and alpha7 Subunits Alter the Levels of Nicotinic Receptors in the Mouse Brain and Affect Memory: Possible Relevance to Alzheimer’s Pathology. Journal of Alzheimers Disease. 24(4): p. 693-704.

Pavlakis, P.P., H. Alexopoulos, M.L. Kosmidis, E. Stamboulis, J.G. Routsias, S.J. Tzartos, A.G. Tzioufas, H.M. Moutsopoulos, and M.C. Dalakas, (2011) Peripheral neuropathies in Sjogren syndrome: a new reappraisal. Journal of Neurology Neurosurgery and Psychiatry. 82(7): p. 798-802.

Stergiou, C., P. Zisimopoulou, and S.J. Tzartos, (2011) Expression of Water-soluble, Ligand-binding Concatameric Extracellular Domains of the Human Neuronal Nicotinic Receptor alpha 4 and beta 2 Subunits in the Yeast Pichia pastoris; glycosylation is not required for ligand binding. Journal of Biological Chemistry. 286(11): p. 8884-8892.

2010

Keefe, D., C. Parng, D. Lundberg, S. Ray, J. Martineau-Bosco, C. Leng, S. Tzartos, J. Powell, M. Concino, M. Heartlein, J. Lamsa, and S. Josiah, (2010) In vitro characterization of an acetylcholine receptor-transferrin fusion protein for the treatment of myasthenia gravis. Autoimmunity. 43(8): p. 628-639.

Lagoumintzis, G., P. Zisimopoulou, G. Kordas, K. Lazaridis, K. Poulas, and S.J. Tzartos, (2010) Recent approaches to the development of antigen-specific immunotherapies for myasthenia gravis. Autoimmunity. 43(5-6): p. 436-445.

Gattenlohner, S., H. Jorissen, M. Huhn, A. Vincent, D. Beeson, S. Tzartos, A. Mamalaki, B. Etschmann, H.K. Muller-Hermelink, E. Koscielniak, S. Barth, and A. Marx, A Human Recombinant Autoantibody-Based Immunotoxin Specific for the Fetal Acetylcholine Receptor Inhibits Rhabdomyosarcoma Growth In Vitro and in a Murine Transplantation Model. Journal of Biomedicine and Biotechnology Art. No. 187621.

2009

Keefe, D., Hess, D., Dosco, J., Tzartos, S., Powell, J., Lamsa. J., and Josiah, S. (2009) A rapid, fluorescence based assay for detecting antigenic modulation of the acetylcholine receptor on human cell lines. Cytometry B Clin Cytom. 76(3):206-12.

Zouridakis M, Zisimopoulou P, Eliopoulos E, Poulas K, and Tzartos SJ (2009) Design and expression of human α7 nicotinic acetylcholine receptor extracellular domain mutants with enhanced solubility and ligand-binding properties. Bioch. Bioph. Acta. 1794: 355-66.

Tsiamalos, P., Kordas, G., Kokla, A., Poulas, K., and Tzartos, S.J. (2009). Epidemiological and immunological profile of MuSK myasthenia gravis in Greece. Eur. J. Neurol. 16: 925-30.

Lykhmus, O , Koval, L., Pavlovych, S., Zouridakis, M., Zisimopoulou, P., Tzartos, S., Tsetlin, V., Volpina, O., Cloëz-Tayarani, I., Komisarenko, S., and Skok, M. (2009) Functional effects of antibodies against non-neuronal nicotinic acetylcholine receptors. Immunol. Lett. 128(1):68-73.

Gattenlohner, S, Jörißen, H., Huhn, M., Vincent, A., Beeson, D., Tzartos, S., Mamalaki, A., Etschmann, B., Müller-Hermelink, H.K., Koscielniak, E., Barth S.and Marx, A. (2009). A human recombinant autoantibody-based immunotoxin specific for the fetal acetylcholine receptor inhibits rhabdomyosarcoma growth in vitro and in a murine transplantation model. J. Biomed. Biotech. 2010:187621. doi: 10.1155/2010/187621

Keefe, D., Parng , C., Lundberg, D., Ray, S., Martineau-Bosc, J., Leng, C., Tzartos, S., Powell , J., Concino, M., Michael Heartlein, M., Lamsa. J., and Josiah, S. (2010). In vitro characterization of an acetylcholine receptor-transferrin fusion protein for the treatment of Myasthenia Gravis. Autoimmunity, 43(8):628-39

2008

Konstantakaki, M, Tzartos, S.J., Poulas, K. and Eliopoulos, E. (2008). Μodel of the extracellular domain of the human α7 nAChR based on the crystal structure of the mouse α1 nAChR extracellular domain. J. Mol. Graph Modelling. 26: 1333-7.

Bitzopoulou, K., ,Kostelidou, K., Poulas, K and Tzartos, S.J. (2008) Expression and characterization of mutant forms of the extracellular domain of the human AChR gamma-subunit with improved solubility and enhanced antigenicity. Biochem. Biophys. Acta. 1784: 1226-33.

Zisimopoulou, P., Lagoumintzis, G., Poulas, K. and Tzartos, S.J. (2008). Antigen-specific apheresis of human anti-acetylcholine receptor autoantibodies from myasthenia gravis patients’ sera using Escherichia coli-expressed receptor domains. J. Neuroimmmunol. 200: 133-141.

Yi, H.J., Chae, C.S., So, J.S., Tzartos, S.J. Souroujon MC, Fuchs, S., Im, SH (2008) Suppression of experimental myasthenia gravis by a B-cell epitope-free recombinant acetylcholine receptor. Mol. Immunol. 461:192-201.

2007

Konstantakaki, M., Tzartos, S.J., Poulas, K., and Eliopoulos, E. (2007) Molecular modeling of the complex between Torpedo acetylcholine receptor and anti-MIR Fab198. Biochem. Biophys. Res. Commun. 356:569-75.

Sideris, S., Lagoumintzis, G., Kordas, G., Kostelidou, K., Sotiriadis, A, Poulas, K. and Tzartos, S.J. (2007) Isolation and functional characterization of anti-acetylcholine receptor subunit-specific autoantibodies from myasthenic patients: receptor loss in cell culture. J. Neuroimmunol. 189:111-7.

Zouridakis, M., Kostelidou, K., Sotiriadis, A., Stergiou, Ch. Eliopoulos, E., Poulas, K., and Tzartos, S. (2007) Circular Dichroism Studies of Recombinant Extracellular Domains of Human Muscle and Neuronal Nicotinic Acetylcholine Receptors Provide an Insight into their structure. Intl. J. Biol. Macromol. 41:423-9.

Kostelidou, K., Trakas,N. and Tzartos, S.J. (2007) Extracellular domains of the β, γ and ε subunits of the human acetylcholine receptor as immunoadsorbents for myasthenic autoantibodies: a combination of immunoadsorbents results in increased efficiency. J. Neuroimmmunol. 190:44-52

2006

Kostelidou, K., Trakas,N., Zouridakis, M., Bitzopoulou, K., Sotiriadis,A., Gavra, H., and Tzartos, S.J. (2006). Expression and characterization of soluble forms of the extracellular domains of the β, γ and ε subunits of the human muscle acetylcholine receptor. FEBS J. 273: 3557-3568

Fostieri, E., Tzartos, S.J., Berrih-Aknin, S., Beeson, D. and Mamalaki A. (2005) Isolation of potent human Fab fragments against a novel highly immunogenic region on human muscle acetylcholine receptor, which protect the receptor from myasthenic autoantibodies. Eur. J. Immunol. 35:632-643.

2000- 2005

Protopapadakis, E., Kokla, A., Tzartos, S.J. and Mamalaki, A (2005) Isolation and characterization of human anti-acetylcholine receptor monoclonal antibodies from transgenic mice expressing human  immunoglobulin loci. Eur. J. Immunol. 35:1960-68.

Guyon, S., Christadoss, P., Lepanse, R, Guyon, T, DePoea Baets, M., Wakkach, A., Bidault, J., Tzartos, S., and Berrih-Aknin, S. (2005) Effects of cytokines on AChR expression. Implications for myasthenia gravis. J. Immunol. 174: 5941-49.

Psaridi-Linardaki, L., Mamalaki, A., Trakas, N. and Tzartos, S.J. (2005) Specific immunoadsorption of the autoantibodies from myasthenic patients using the extracellular domain of the human muscle  acetylcholine receptor α-subunit. Development of an antigen-specific therapeutic strategy. J. Neuroimmunol. 159:183-91.

Avramopoulou, V., Mamalaki, A., Tzartos, S.J. (2004) Soluble, oligomeric and ligand-binding extracellular domain of human alpha7 acetylcholine receptor expressed in yeast. Replacement of the hydrophobic cys-loop by the hydrophilic loop of ACh-binding protein enhances protein solubility. J. Biol. Chem. 279: 38287-93.

Marinou, M. and Tzartos, S.J. (2003). Identification of regions involved in the binding of α-Bungarotoxin to the human α7 neuronal nicotinic acetylcholine receptor using synthetic peptides. Biochem. J. 372, 543-554.

Phan-Chan-Du, A., Hemmerlin, C., Krikorian, D., Sakarellos-Daitsiotis, M., Tsikaris, V., Sakarellos, C., Marinou. M.,Thureau, A., Cung, M.T. and Tzartos, S.J. (2003). Solution conformation of the antibody-bound tyrosine phosphorylation site of the nicotinic acetylcholine -subunit in its phosphorylated and nonphosphorylated states. Biochemistry, 42:7371-7380.

Campos, E.C., Schiavi, C., Bolognesi, A., Bellusci, C., Lubelli, C., Duca, A., Polito, L., Vismara, S., Poulas, K., Tzartos, S.I., and Stirpe, F. (2002). Selective lesions of rabbit extraocular muscles injected with the anti-AChR immunotoxin saporin-mAb 73. Curr. Eye Res. 24: 58-65.

Psaridi-Linardaki, L.,Mamalaki, A., Remoundos, M. and Tzartos, S.J. (2002). Expression of soluble ligand- and antibody-binding extracellular subunit in yeast Pichiadomain of human muscle acetylcholine receptor α- pastoris. Role of glycosylation in α-bungarotoxin binding. J. Biol. Chem. 277: 26980-6.

Μetaxas, A., Tzartos, S., Liakopoulou-Kyriakide, M. (2002). The production of anti-hexapeptide antibodies which recognize the S7, L6 and L13 ribosomal proteins of Escherichia coli. J Pept Sci. 8:118-24.

Tataridis, D., Kolocouris, A., Fytas, G., Kolocouris, N., Foscolos, G.B., Poulas, K. and Tzartos, S.J. (2002).Mounting the nicotinic pharmacophoric structural elements in an homoadamantane scaffold: synthesis, molecular modeling and binding affinities to α7 nicotinic acetylcholine receptors. IL Farmaco. 57:979-984.

Poulas, K. and Tzartos, S.J (2001). The gender gap in autoimmune disease. Letter to Lancet, 357, 234.

Poulas, K., Eliopoulos, E., Vatzaki, E., Navaza, J., Kontou, M., Oikonomakos, N., Acharya, K.R., and Tzartos, S. J. (2001). Crystal structure of Fab198, an efficient protector of acetylcholine receptor against myasthenogenic antibodies. Eur. J. Biochem. 268: 3685-3693.

Poulas, K., Tsibri, E., Papanastasiou, D., Tsouloufis, T., Marinou, M., Tsantili, P., Papapetropoulos, T., and Tzartos, S.J. (2001). Epidemiology of seropositive myasthenia gravis in Greece. J. Neurol. Neurosur. Psych. 71:352-6.

Theodorou, V.,Tsikaris, V., Sakarellos-Daitsiotis, M, Avramopoulou, V., Kostelidou, K., Tzartos, S.J. and Sakarellos, C. (2001). Design, synthesis and conformational study of biologically active photolabeled analogues of the Main Immunogenic Region of the acetylcholine receptor. Biopolymers. 56: 37-46.

Trakas, N. and Tzartos, S.J. (2001) Conjugation of acetylcholine receptor-protecting Fab fragments with polyethylene glycol results in a prolonged half-life in the circulation and reduced immunogenicity. J. Neuroimmunol. 120:42-49.

Skok, M., Lykhmus, E., Bobrovnik, S., Tzartos, S.I., Tsouloufis, T., Vanderesse, R. , Coutrot, F., Cung, M.T., Marraud, M., Krikorian, D., and Sakarellos-Daitsiotis, M. (2001). Structure of epitopes recognized by the antibodies to alpha (181-192) peptides of neuronal nicotinic acetylcholine receptors: extrapolation to the structure of acetylcholine-binding domain. J. Neuroimmunol. 121: 59-66.

Kleinjung, J., Petit, M-C., Orlewski, P., Mamalaki, A., Tzartos, S.J., Tsikaris, V., Sakarellos-Daitsiotis, M., Sakarellos, C., Marraud, M. and Cung. M.-T. (2000). The 3D structure of the complex between an Fv antibody fragment and an analogue of the main immunogenic region of the acetylcholine receptor: A combined 2D-NMR, homology and molecular modeling approach. Biopolymers. 53: 113-128

Sevin-Landais, A., Rigler, P., Tzartos, S., Hucho, F., Hovius, R. and Vogel, H. (2000). Immobilisation of the nicotinic acetylcholine receptor in tethered lipid membranes. Biophys. Chem. 85:141-52.

Poulas, K., Tsouloufis, Th., and Tzartos S.J. (2000) Treatment of passively transferred experimental autoimmune myasthenia gravis using papain. Clin. Expl. Immunol. 120:363-368.

Tsouloufis, T., Mamalaki, A., Remoundos, M. and Tzartos, S.J. (2000). Reconstitution of conformationally-dependent epitopes on the N-terminal extracellular domain of the human muscle acetylcholine receptor α-subunit expressed in E. coli. Implications for Myasthenia Gravis therapeutic approaches. Int. Immunol. 12: 1255-65.

Papanastasiou, D., Poulas, K., Kokla, A and Tzartos, S. J. (2000). Prevention of passively transferred experimental autoimmune myasthenia gravis by Fab fragments of monoclonal antibodies directed against the main immunogenic region of the acetylcholine receptor. J. Neuroimmunol. 104:124-132.

Kontou, M., Leonidas, D., Vatzaki, E.H., Tsantili, P., Mamalaki, A., Oikonomakos, N.G., Acharya, K.R, and Tzartos, S. J. (2000).The crystal structure of the Fab fragment of a rat monoclonal antibody against the main immunogenic region of the human muscle acetylcholine receptor. Eur. J. Biochem. 267:2389-2397

Michalet, S., Teixeira, F., Gilquin, B., Mourier, G., Servent, S., Drevet, P., Binder, P., Tzartos, S., Ménez, A., and Kessler, P. (2000). Relative spatial position of a snake neurotoxin and the reduced disulfide bond αCys192-Cys193) at the αγ interface of the nicotinic acetylcholine receptor. J. Biol. Chem. 275: 25608-25615.

Sieb, J.P., Kraner, S., Schrank, B., Reitter, B., Goebel, H.H., Tzartos, S. J. and Steinlein, O.K. (2000). Severe congenital myasthenic syndrome due to homozygosity of the 1293insG ε-AChR subunit mutation. Ann. Neurol. 48:379-83

Fostieri, E., Beeson, D. and Tzartos, S.J. (2000). The conformation of the main immunogenic region on the α-subunit of muscle acetylcholine receptor is affected by neighboring receptor subunits. FEBS Lett. 481: 127-130.

Poulas, K., Tsibri, E., Papanastasiou, D., Tsouloufis, T., Marinou, M., Tsantili, P., Papapetropoulos, T., and Tzartos, S.J. (2000). Equal male and female incidence of myasthenia gravis. Neurology, 54, 1202-1203.

1990-1999

Nenninger, R., Schultz, A., Helmreich, M., Wilisch, A., Vandekerckhove, B., Hunig, T., Schalke, B., Tzartos, S.J., Kahlbacher, H., Muller-Hermelink, H. and Marx, A. (1998). Abnormal thymocyte development – Generation of autoaggressive T-cells in mixed and cortical thymomas. Lab. Invest. 78:743-753.

Tsantili, P., Tzartos, S.J. and Mamalaki, A. (1999) High affinity scFv antibody fragments protecting the human nicotinic acetylcholine receptor. J. Neuroimmunol. 94: 15-27.

Papanastasiou, D., Mamalaki, A., Eliopoulos, E., Poulas, K., Liolitsas Ch. and Tzartos, S.J. (1999). Construction and characterization of a humanized single chain Fv antibody fragment against the main immunogenic region of the acetylcholine receptor. J. Neuroimmunol. 94: 182-195.

Tzartos, S.J. and Remoundos, M. (1999). Detection of antibodies directed against the cytoplasmic region of the human acetylcholine receptor in sera from myasthenia gravis patients. Clin. Expl. Immunol. 116: 146-152.

Skok, M.V., Voitenko, L. P., Voitenko, S. V., Lykhmus, E. Yu., Kalashnik, E. N., Litvin, T. I., Tzartos S. J. and Skok, V. I. (1999). Alpha subunit composition of nicotinic acetylcholine receptors in the rat autonomic ganglia neurons as determined with subunit-specific anti-α(181-192) peptide antibodies. Neuroscience. .93: 1436-1447.

Wilisch, A., Gutsche, S., Hoffacker, V., Schultz, A., Tzartos, S., Nix, W., Schalke, B., Schneider, C., Muller-Hermelink, H. K. and Marx A. (1999). Association of acetylcholine receptor α-subunit expression in mixed thymoma with myasthenia gravis. Neurology. 52: 1460-1466.

Schultz, A., Hoffacker, V.,Wilisch, A., Nix, W., Schalke, B., Nix, W., Tzartos, S., Muller-Hermelink, H. K. and Marx A. (1999). Neurofilament is an autoantigenic determinant in myasthenia gravis. Ann. Neurology. 46: 167-75.

Martin-Ruiz, C.M., Court, J.A., Molnar, Ε., Lee, Μ., Gotti, C., Mamalaki, A., Tsouloufis, T., Tzartos, S., Ballard, C., Perry, R.H. and Perry, E.K. (1999) Alpha 4 but not alpha 3 and 7 nicotinic acetylcholine receptor subunits are lost from the temporal cortex in Alzheimer’s disease. J. Neurochem. 73: 1635-1640.

Jacobson, L., Beeson, D., Tzartos, S. and Vincent, A. (1999). Monoclonal antibodies raised against human acetylcholine receptor bind to all five subunits of the fetal isoform. J. Neuroimmunol. 98: 112-120.

Wakkach, A., Poea, S., Chastre, E., Gespach, C., Lecerf, F., De la Porte, S., Tzartos, S., Coulombe, A., and Berrih-Aknin, S. (1999). Establishment of a thymic myoid cell line: phenotypic and functional characteristics. Am. J. Pathol. 155:1229-1240

Sieb, J.P., Dorfler, P., Tzartos, S., Wewer, U., Ruegg, M.,Meyer, D., Baumann, I., Lindemuth, R., Jakschik, J. and Ries, F. (1998). Congenital myasthenic syndromes in two kinships with endplate acetylcholine receptor and utrophin deficiency. Neurology, 50: 54-61.

De la Porte, S., Chaubourt, E., Fabre, F., Poulas, K., Chapron, J., Eymard, B., Tzartos, S.J., and Koenig, J. (1998). Accumulation of acetylcholine receptors is a necessary condition for normal accumulation of acetylcholinesterase during in vivo neuromuscular synaptogenesis. Eur. J. Neurosci., 10: 1631-1643.

Barchan, D., Asher, O., Tzartos, S.J., Fuchs, S. and Souroujon, M. (1998). Modulation of the anti-acetylcholine receptor and experimental autoimmune myasthenia gravis by recombinant fragments of the acetylcholine receptor. Eur. J. Immunol. 28:616-624.

Gattenloehner, S., Vincent, A., Leuschner, I., Tzartos, S., Kirchner, T., Muller-Hermelink, H.-K., Marx, A. (1998) Investigation of the acetylcholine receptor in rhabdomyosarcomas as compared with other childhood tumors. Am. J. Pathol. 152: 437-444.

Guyon, T., Wakkach, A., Klingel-Schmitt, I., Levasseur, P., Beeson, D., Asher, O., Tzartos, S.J. and Berrih-Aknin, S. (1998). Regulation of acetylcholine receptor gene expression in human myasthenia gravis muscles. Evidence for a compensatory mechanism triggered by receptor loss. J. Clin. Invest. 102: 249-263.

Orlewski, P., Marraud, M., Cung, M.T, Tsikaris, V., Sakarellos-Daitsiotis, M., Sakarellos, K., Vatzaki, E. and Tzartos, S.J. (1996). Compared structures of the free AChR MIR decapeptide and the antibody-bound [A76]MIR analogue. A molecular dynamics simulation from 2D-NMR data. Biopolymers (Peptide Science). 40: 419-432.

Gotti, C., Balestra, B., Mantegazza, R., Tzartos, S., Moretti, M. & Clementi, F. (1997) Detection of antibody subpopulations in myasthenia gravis using a non radioactive new enzyme immunoassay. Muscle & Nerve, 20: 800-808.

Loutrari, H., Kokla, A., N. Trakas and Tzartos, S.J. (1997). Expression of human-Torpedo hybrid acetylcholine receptors for analyzing the antigenic specificities in myasthenic antisera. Clin. Expl. Immunol. 109, 538-546.

Andre, F., Marraud, M., Tsouloufis, T., Tzartos, S.J., Boussard, G. (1997) Triphosgene: An efficient carbonylating agent for liquid and solid-phase aza-peptide synthesis. Application to the synthesis of two aza-analogues of the AChR MIR decapeptide. J. Pep. Science . 3: 429-441

Voltz, R., Kamm, C., Padberg, F., Malotka, J., Kerschensteiner, M., Spuler, S., Tzartos, S., and Dornmair, K. (1997) Highly purified oligo-His tagged human recombinant alpha(1)-AChR is immunogenic in vivo and suitable for T cell stimulation in vitro in experimental and human myasthenia gravis. J.Neuroimmunol. 80:131-136.

Bufler, J., Kahlert, S., Tzartos, S.J., Toyka, C. and Franke, C. (1996). Activation and blockage of nicotinic channels by antibodies directed against the binding site of the acetylcholine receptor. J. Physiol. 492: 107-114

Kontou, M., Vatzaki, E.H., Kokla, A., Acharya, K.R., Oikonomakos, N.G. and Tzartos, S.J. (1996). Characterisation, crystallisation and preliminary X-ray diffraction analysis of a Fab fragment of a rat monoclonal antibody with very high affinity for the human muscle acetylcholine receptor. FEBS Lett. 389: 195-198.

Wakkach, A., Guyon, T., Bruand, C., Tzartos, S., Cohen-Kaminsky, S. and Berrih-Aknin, S. (1996) Expression of acetylcholine receptor genes in human thymic epithelial cells. Implication for myasthenia gravis. J. Immunol. 157: 3752-3760.

Pappas, I.S., Sophianos, D., Tzartos, S.J. and Tsiftsoglou, A.S. (1996). Expression of memory, differentiation and repression of c-myc and p53 genes in human RD/TE-671 cells induced by a uveido-derivative of pyridine (UDP-4). Cell Growth and Differentiation. 7: 797-809.

Tsikaris, V., Sakarellos, C., Sakarellos-Daitsiotis, M., Orlewski, P., Marraud, M. Cung, M.T., Vatzaki, E., and Tzartos, S.J. (1996). Construction and application of a new class of sequential oligopeptide carriers for multiple anchoring of antigenic peptides. Application to the AChR main immunogenic region. Intern. J. Biol. Macromol. 19: 195-205.

Tzartos, S.J., Kouvatsou, R. and Tzartos E. (1995) Monoclonal antibodies as site-specific probes for the acetylcholine receptor δ-subunit tyrosine and serine phosphorylation sites. Eur. J. Biochem. 228, 463-472.

Mapouras, D., Philippou, G., Charalabous, S., Tzartos, S.J. Balafas, A., Souvatzoglou, A. and Lymberi, P. (1995). Antibodies to acetylcholinesterase cross-reacting with thyroglobulin in myasthenia gravis and graves disease. Clin. Exp. Immunol 100: 336-343.

Tzartos, S.J., Tzartos, E., and Tzartos, J.S. (1995) Monoclonal antibodies against the acetylcholine receptor γ-subunit as site specific probes for receptor tyrosine phosphorylation. FEBS Letters. 363: 195-198.

Mamalaki, A., Boutou, E., Hurel, C., Patsavoudi, E., Tzartos, S.J. and Matsas, R. (1995). The BM88 antigen, a novel neuron-specific molecule, promotes the differentiation of mouse neuroblastoma cells. J. Biol. Chem. 270: 14201-14208.

Asher, O., Kues, W.A., Witzemann, V.,Tzartos, S.J., Fuchs, S. and Souroujon, M.C. (1993) Increased gene expression of acetylcholine receptor and myogenic factors in passively transferred experimental autoimmune myasthenia gravis. J. Immunol. 151, 6442-6450.

Schmutz, M., Kling, D., Tzartos, S.J. and Brisson, A. (1994). A mixed ELISA-immunoelectron microscopy approach for studying epitope topology of membrane proteins: application to the acetylcholine receptor. J. Histochem. Cytochem. 42, 315-327 (1994).

Tzartos, S.J., Valcana, C., Kouvatsou, R., and Kokla, A. (1993) The tyrosine phosphorylation site of the acetylcholine receptor β-subunit is located in a highly immunogenic epitope implicated in channel function. Antibody-probes for β subunit phosphorylation and function. EMBO J. 12, 5141-5149.

Papadouli, I., Sakarellos, C.,and Tzartos, S.T. (1993). High resolution epitope mapping and fine antigenic characterization of the main immunogenic region of the acetylcholine receptor. Improving the binding activity of synthetic analogues of the region. Eur. J. Biochem. 211, 227-234.

Eleftheriou, C.S., Trakas, N., Kokla, A. and Tzartos, S.J. (1993). A group of three fibroblast secreted polypeptides suppressed by cellular ageing and interferon-γ. Bioch. Bioph. Acta. 1180, 304-312.

Detsikas, E., Tsikaris, V., Sakarellos-Daitsiotis, M., Sakarellos, C., Cung, M.T., Marraud, M., Vatzaki, E. and Tzartos, S.J. (1993). Cyclic lactam analogues containing the main immunogenic region of Torpedo acetylcholine receptor. Peptide Research 6, 17-23.

Tsikaris, V., Detsikas, E., Sakarellos-Daitsiotis, M., Sakarellos, C., Vatzaki, E., Tzartos, S.J., Marraud, M. and Cung, M.T., (1993). Conformational requirements for molecular recognition of ACh receptor MIR analogues by monoclonal anti-MIR antibody: A 2D-NMR and molecular dynamics approach. Biopolymers. 33, 1123-1134.

Mamalaki, A., Trakas, N., and Tzartos, S.J. (1993). Bacterial expression of a single-chain Fv fragment which efficiently protects the acetylcholine receptor against antigenic modulation caused by myasthenic antibodies. Eur. J. Immunol. 23, 1839-1845.

Melms, A., Weissert, R., Klinkert, W.E.F., Schalke, B.C.G., Tzartos, S. and Wekerle, H. (1993). Specific immune complexes augment in vitro acetylcholine receptor-specific T-cell proliferation. Neurology 43, 583-588.

Vatzaki, E. H., Acharya, K.R., Oikonomakos, N. G. and Tzartos, S.J. (1993). Crystallization and preliminary crystallographic study of an Fab fragment of a pathogenic rat monoclonal antibody against the nicotinic acetylcholine receptor. Protein Science. 2: 1770-1772.

Loutrari, H., Tzartos, S.J. and Claudio, T. (1992). Use of Torpedo-mouse hybrid acetylcholine receptors reveals immunodominance of the α-subunit in myasthenia gravis antisera. Eur. J. Immunol. 22, 2949-2956.

Loutrari, H., Kokla, A. and Tzartos, S.J. (1992). Passive transfer of experimental myasthenia gravis via antigenic modulation of acetylcholine receptor. Eur. J. Immunol. 22, 2449-2452.

Zhang, Y., and Tzartos, S.J. (1992). B-T lymphocyte interactions in experimental autoimmune myasthenia gravis. Autoantibody mediated up-regulation of the response of AChR-specific T-lymphocytes. Immunology 77, 571-576.

Marx, A., Osborn, M., Tzartos, S., Geuder, K.I., Schalke, B., Nix, W., Kirchner, T., and Muller-Hermelink, H.K. (1992). A striational muscle antigen and myasthenia gravis-associated thymomas share an acetylcholine receptor epitope. Develop. Immunol. 2, 77-84.

Cung, M.T., Demange, P., Marraud, M., Tsikaris, V., Sakarellos, C., Papadouli, I., Kokla, A., Tzartos, S.J. (1991). Two-dimentional 1H-NMR study of antigen-antibody interactions: binding of synthetic decapeptides to an anti-acetylcholine receptor monoclonal antibody. Biopolymers. 31, 769-776.

Verschuuren, J.J.G.M., Graus Y.M.F., Bos N.A., Tzartos S.J., Van Breda Vriesman P.J.C., and De Baets M.H. (1991). Paratope and framework related idiotopes on acetylcholine receptor antibodies. J. Immunol. 146, 941-948.

Verschuuren, J.J.G.M., Graus Y.M.F., Van Breda Vriesman P.J.C., Tzartos S.J., and De Baets M.H. (1991). In vivo effects of neonatal administration of anti-idiotype antibodies on experimental autoimmune myasthenia gravis Autoimmunity. 10:173-179.

Tzartos, S. J., Loutrari, H., Tang, F., Kokla, A., Walgrave, S., Milius, R. P. and Conti-Tronconi, B. (1990). Main immunogenic region of Torpedo electroplax and human muscle acetylcholine receptor. Localization and micro-heterogeneity reveiled by the use of synthetic peptides. J. Neurochem. 54, 51-61.

Plinkert, P.K., Gitter, A.H., Zimmermann, U., Kirchner, T., Tzartos, S. and Zenner, H.P. (1990). Visualization and functional testing of acetylcholine receptor-like molecules in cochlear outer hair cells. Hearing Res. 44, 25-34.

Marx, A., O’ Connor, R., Geuder, K.I., Hoppe, F., Schalke, B., Tzartos, S., Kalies, I., Kirchner, T., and Muller-Hermelink, H. K. (1990). Characterization of a protein with an acetylcholine receptor epitope from myasthenia gravis-associated thymomas. Lab. Invest.. 62, 279-286.

Tzartos, S.J., Efthimiadis, A., Morel, E. and Bach, J.F.  (1990) Neonatal myasthenia gravis: antigenic specificities of antibodies in sera from mothers and their infants. Clin. Exp. Immunol. 80, 376-380.

Papadouli, I., Potamianos, S., Hadjidakis, I., Bairaktari, H., Tsikaris, V., Sakarellos, C., Cung, M.T., Marraud, M. and Tzartos, S.J. (1990). Antigenic role of single residues within the main immunogenic region of the nicotinic acetylcholine receptor. Biochem. J. 269, 239-245.

Tzartos, S.J and Remoundos, M.S. (1990). Fine localization of the major α-bungarotoxin binding site to residues α189-195 of the Torpedo acetylcholine receptor. Residues 189, 190 and 195 are indispensable for binding. J. Biol. Chem. 265, 21462-21467.