Εργαστήριο Βακτηριολογίας

Βιβή Μυριαγκού

Βιβή Μυριαγκού

Βιολόγος, Ερευνήτρια Α’
210-6478811, 210-6478810
.img@.img Βιογραφικό

ΣΚΟΠΟΣ

Κεντρική δραστηριότητα του Εργαστηρίου Βακτηριολογίας του Ε.Ι.Π. αποτελεί η βασική και εφαρμοσμένη έρευνα στο πεδίο της αντοχής των βακτηρίων στα αντιβιοτικά.

Η χρήση των αντιβιοτικών στη χημειοθεραπεία των βακτηριακών λοιμώξεων κατά το δεύτερο ήμισυ του 20ού αιώνα προσέφερε ανεκτίμητη ευεργεσία στον άνθρωπο, μειώνοντας τη θνησιμότητα από πολλές, προηγουμένως ανίατες λοιμώξεις. Παράλληλα όμως διαπιστώθηκε πως η εισαγωγή σχεδόν κάθε νέου αντιβιοτικού στην κλινική πράξη οδηγεί γρήγορα στην εμφάνιση και την επικράτηση ανθεκτικών σε αυτό βακτηριακών στελεχών που δεν ανταποκρίνονται στη θεραπεία. Η βακτηριακή αντοχή στα αντιβιοτικά και, ιδιαίτερα, η ευρεία εξάπλωσή της στους νοσοκομειακούς μικροβιακούς πληθυσμούς αποτελεί παγκοσμίως σημαντικό πρόβλημα Δημόσιας Υγείας, με σοβαρές επιπτώσεις στη νοσηρότητα και θνητότητα του πληθυσμού. Οι επιδιωκόμενες λύσεις κατευθύνονται αφενός στην ανάπτυξη νέων πιο δραστικών αντιμικροβιακών ουσιών και αφετέρου στη διαφύλαξη των αντιβιοτικών που ήδη υπάρχουν, με την εφαρμογή μέτρων που να προλαβαίνουν ή να αναχαιτίζουν την ανάδυση και την εξάπλωση της αντοχής. Και στις δύο αυτές κατευθύνσεις, κοινή και απαραίτητη προϋπόθεση είναι η κατανόηση των μηχανισμών που υποστηρίζουν την ανάπτυξη και την εξάπλωση της βακτηριακής αντοχής σε κυτταρικό επίπεδο, όσο και των περιβαλλοντικών και επιδημιολογικών παραγόντων που ευνοούν την επικράτηση ανθεκτικών βακτηριακών κλώνων στους μικροβιακούς πληθυσμούς.

Αντικείμενο των προσπαθειών του εργαστηρίου  σε επίπεδο βασικής έρευνας είναι η ανάλυση των βιοχημικών και μοριακών μηχανισμών βακτηριακής αντοχής και, σε επίπεδο εφαρμοσμένης έρευνας, η παρακολούθηση των επιδημιολογικών τάσεων της βακτηριακής αντοχής στην Ελλάδα και η εντόπιση των μηχανισμών αντοχής που επικρατούν στα νοσοκομειακά παθογόνα ή και σε αυτά που ευθύνονται για λοιμώξεις στην κοινότητα και τείνουν να εξελιχθούν σε κρίσιμα προβλήματα Δημόσιας Υγείας για τη χώρα.

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Βακτηριακή Αντοχή στα Αντιβιοτικά

Το πρόγραμμα διεξάγεται από το 1992 και έχει ως αντικείμενο την παρακολούθηση της βακτηριακής αντοχής στα αντιβιοτικά, στον ελληνικό κυρίως χώρο, και την ανάλυση των υποκειμένων μηχανισμών αντοχής. Η μεθοδολογία που ακολουθεί το εργαστήριο περιλαμβάνει: (α) βιοχημικό χαρακτηρισμό της αντοχής (διερεύνηση του ρόλου, της δομής και της λειτουργίας ενζύμων ή άλλων κυτταρικών στοιχείων που εμπλέκονται στην εκδήλωση αντοχής), (β) γενετικό χαρακτηρισμό της αντοχής (εντόπιση και ανάλυση των υπευθύνων γονιδίων και των γενετικών δομών στις οποίες φέρονται και διερεύνηση της έκφρασης των γονιδίων αντοχής), και (γ) προσδιορισμό επιδημιολογικών μικροβιολογικών δεικτών με κλασικές και μοριακές μεθόδους, με σκοπό τη διερεύνηση των οδών και αιτίων διασποράς της αντοχής. Ως τη στιγμή αυτή, οι περισσότερες από τις μελέτες του εργαστηρίου έχουν εστιαστεί σε μηχανισμούς αντοχής των gram-αρνητικών βακτηρίων στα νεότερα β-λακταμικά αντιβιοτικά (κεφαλοσπορίνες 3ης και 4ης γενεάς, συνδυασμοί β-λακταμικών αντιβιοτικών με αναστολείς β-λακταμασών, καρβαπενέμες) και κυρίως στους μηχανισμούς που σχετίζονται με β-λακταμάσες. Σε προέκταση των μελετών αυτών, το εργαστήριο ασχολείται επίσης με την αξιολόγηση της in vitro δραστικότητας νέων αντιβιοτικών έναντι παθογόνων βακτηρίων με χαρακτηρισμένους μηχανισμούς αντοχής, καθώς και με την in vivo διερεύνηση της αποτελεσματικότητας νέων θεραπευτικών σχημάτων σε μοντέλα πειραματικών λοιμώξεων με ανθεκτικά στελέχη βακτηρίων σε ποντίκια.

Neisseria gonorrhoeae – Επιδημιολογία και Αντοχή στα Αντιβιοτικά

Πρόκειται για πρόγραμμα εφαρμοσμένης έρευνας που διεξάγεται σε διαρκή βάση από το 1982. Αντικείμενο του προγράμματος είναι η συνεχής επιδημιολογική παρακολούθηση της γονόρροιας και των μικροβιολογικών της δεικτών (τύποι και αντοχή στα αντιβιοτικά των στελεχών Neisseria gonorrhoeae που απομονώνονται από τους γονορροϊκούς ασθενείς), καθώς και των δημογραφικών και πληθυσμιακών δεικτών της νόσου (επίπτωση, σύνθεση και συμπεριφορά του νοσούντος πληθυσμού). Οι υποκείμενοι μηχανισμοί ανάπτυξης και διασποράς αντοχής στη Neisseria gonorrhoeae επίσης διερευνώνται, προκειμένου για σχήματα αντοχής που είτε πρωτοεμφανίζονται είτε διασπείρονται σε μεγάλη έκταση στην ελληνική κοινότητα. Χάρη στις δραστηριότητες και την απόδοση του συγκεκριμένου ερευνητικού προγράμματος, το Εργαστήριο Βακτηριολογίας λειτουργεί, από το 1987 και εξής, ως Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς για το Γονόκοκκο, μετά από σχετική απόφαση του Υπουργείου Υγείας.

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Οι δραστηριότητες του εργαστηρίου υποστηρίζονται από τον τακτικό προϋπολογισμό του Ινστιτούτου. Περιστασιακά υπάρχει συμπληρωματική χρηματοδότηση από εξωτερικά προγράμματα και από φαρμακευτικές εταιρείες. Παρακάτω εμφανίζονται οι χρηματοδοτήσεις του εργαστηρίου κατά την τελευταία πενταετία (από το 2012):.

Πηγή Χρηματοδοτούμενη Δραστηριότητα Διάρκεια
Ίδρυμα «Σταύρος ΝΙΑΡΧΟΣ»

(δωρεά προς Ε.Ι.Π.)

Συμμετοχή του Εργαστηρίου στο Ερευνητικό Πρόγραμμα  «Ανάπτυξη καινοτόμων βιολογικών προϊόντων και υπηρεσιών υγείας για λοιμώδη και νευροεκφυλιστικά νοσήματα»

Ε.Υ.: Ρ. Μάτσα και Β. Μυριαγκού

2016-2019
EC / FP7 Marie Curie Actions FP7-PEOPLE- 2013-ITN, Project No 608407

με τίτλο “Nanocarriers for the delivery of antimicrogial agents to fight resistance mechanisms” (Cyclon-Hit) /  Ε.Υ. για το Ε.Ι.Π.: Β. Μυριαγκού

2014-2018
ΓΓΕΤ – ΕΠΑΝ ΙΙ, ΕΣΠΑ 2007-2013 / Δράση: Αναπτυξιακές Προτάσεις Ερευνητικών Φορέων  ΚΡΗΠΙΣ Συμμετοχή του εργαστηρίου στο ερευνητικό πρόγραμμα του Ινστιτούτου με τίτλο «Λοιμώδη και νευροεκφυλιστικά νοσήματα στον 21ο αιώνα – από τη μελέτη των βασικών μηχανισμών στην ανάπτυξη μεταφραστικής έρευνας και τεχνολογιών αιχμής με στόχο τη διάγνωση την πρόληψη και τη θεραπεία» (InfeNeuTra-MIS450598)

Συντονίστρια: Ε. Καραγκούνη

2013-2015
Verisfield (UK) Ltd Pharmaceutical Co. Μελέτη με εμπιστευτικό ιδιωτικό συμφωνητικό για την αξιολόγηση της αντιμικροβιακής δραστικότητας σκευασμάτων αντιβιοτικών

Ε.Υ.: Β. Μυριαγκού & Ε. Τζελέπη

2015
PFIZER-HELLAS SA Pharmaceutical Co.

 

Ενίσχυση ερευνητικής εργασίας με τίτλο «Χαρακτηρισμός πολυανθεκτικών στελεχών Gram-αρνητικών βακτηρίων από τραυματίες πολέμου που διακομίστηκαν και νοσηλεύτηκαν σε ιδιωτικό θεραπευτήριο της Αθήνας. Διερεύνηση πιθανής διασποράς τους στο νοσοκομειακό περιβάλλον»

Ε.Υ.: Ε. Τζελέπη

2013

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΡΓΟ

Το εργαστήριο Βακτηριολογίας, υπό την τρέχουσα σύνθεσή του, έχει υποστηρίξει 18 διδακτορικές διατριβές και 14 διπλωματικές και πτυχιακές εργασίες επιστημόνων και τεχνολόγων, καθώς και την εργαστηριακή μετεκπαίδευση 15 επαγγελματιών υγείας (γιατρών, βιολόγων και άλλων ειδικοτήτων) σε μεθοδολογίες σχετικά με τη διερεύνηση της βακτηριακής αντοχής. Επίσης, οι ερευνητές του εργαστηρίου έχουν κληθεί ως προσκεκλημένοι ομιλητές σε εκπαιδευτικά σεμινάρια και έχουν διδάξει σε κύκλους μεταεκπαιδευτικών μαθημάτων.

Παρακάτω εμφανίζεται το εκπαιδευτικό έργο του Εργαστηριου Βακτηριολογίας κατά την τελευταία πενταετία (από το 2012 και εξής):

Διδακτορικές διατριβές:

  • Κώστα Παπαγιαννίτση, Βιοχημικού (2012). «Νησίδες πλασμιδιακής αντοχής – Μελέτη δομής, έκφρασης και μετακίνησης γονιδιων αντοχής σε κλινικά στελέχη εντεροβακτηριοειδών». Εκπονήθηκε με υποτροφία Ε.Ι.Π. (Νοέμβριος 2005 – Φεβρουάριος 2010) υπό την επίβλεψη των Β. Μυριαγκού και Ε. Τζελέπη και υποστηρίχθηκε στην Ιατρική Σχολή του Παν/μίου Αθηνών το 2012 (Υπεύθυνος Καθηγητής: Λ. Τζουβελέκης).
  • Στάθη Κωτσάκη, Βιολόγου (2013). «Μηχανισμοί διεύρυνσης του φάσματος υποστρωμάτων β-λακταμασών των τάξεων A και C». Εκπονήθηκε με υποτροφία Ε.Ι.Π. (Ιανουάριος 2008 – Νοέμβριος 2010) υπό την επίβλεψη της Β. Μυριαγκού και υποστηρίχθηκε το 2013 στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (Υπεύθυνος Καθηγητής: Ε. Πετεινάκη)
  • Αγγελικής Παναγιωτακοπούλου, Ιατρού-Παθολόγου (2013). «In-vitro και in-vivo μελέτη της βακτηριοκτόνου δράσης των καρβγαπενεμών έναντι εντεροβακτηριοειδών που παράγουν μεαταλλο-β-λακταμάσες τύπου VIM». Εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Βακτηριολογίας υπό την επίβλεψη της Β. Μυριαγκού και του Γ. Δαϊκου στο πλαίσιο συνεργασίας του εργαστηρίου με το «ΛΑΪΚΟ» Γενικό Νοσ/μείο Νοσοκομείο Αθηνών, Ιατρική Σχολή Παν/μίου Αθηνών «και υποστηρίχθηκε το 2013 (Υπεύθυνος Καθηγητής: Γ. Δαϊκος)

Διδασκαλία – Εργαστηριακή Εκπαίδευση (2012-2016)

  • Πρακτική άσκηση έξι τελιοφοίτων σπουδαστών Τ.Ε.Ι. Αθηνών: Τατιάνας Μπουλή (2012-2013), Ειρήνης Φουρίκη (2013), Κωνσταντίνας Σπυριδώνη (2013), Εμμανουέλας Σουρά (2013-2014), Κατερίνας Τζάλα-Ρέγγα (2014), και Ραφαέλας-Μιχαέλας Μενδρινού (2015).
  • Διαλέξεις σε κύκλους μετεκπαιδευτικών μαθημάτων και workshops, όπως παρακάτω:
  • Ε. Τζελέπη, Γονόρροια και αντοχή του γονοκόκκου στα αντιβιοτικά –Επιδημιολογική επιτήρηση της αντοχής μέσω δημογραφικών και μικροβιολογικών δεικτών. Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας, Απρίλιος 2013 και Μάιος 2014. .
  • Β. Μυριαγκού. Basic Phenotypic Methods for the Detection of Carbapenemases in clinical isolates of Enterobacteriaceae. Training course in the First European Capacity Building Workshop organised in the framework of the European Survey on Carbapenemase-Producing Enterobacteriaceae (EuSCAPE) project of the ECDC, National School of Public Health / Central Public Health Laboratory of KEELPNO, Vari-Athens, Greece, 5-6 September 2013.
  • Miriagou. The Antibiogram. Laboratory training in the context of the 1st Cyclon Hit Summer School “Nanomaterials for bio-applications: focus on antimicrobial research”. Athens, October 1, 2014.

ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ

Prize for the Best Poster στο 4th European Conference on Cyclodextrins (Université de Lille, France, October 2015) για την εργασία «EDTA-type cyclodextrins as inhibitors for metallo-beta-lactamases produced by Gram-negative pathogens», στους Γ. Μηλιώτη, Μ. Λαμπροπούλου, M. Agnes, Σ.Δ. Κωτσάκη, Λ.Σ. Τζουβελέκη, Κ. Γιαννακοπούλου και Β. Μυριαγκού.

Δεύτερο Βραβείο «Σ. Παπασταμάτης» στο 41ο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο (Αθήνα, Ιούνιος 2015) για την εργασία «Ημίωρη έγχυση μεροπενέμης έναντι ανθεκτικών στελεχών K. pneumoniae. Προκλινικά δεδομένα από ένα μοντέλο φαρμακοκινητικής προσομοίωσης» στους συγγραφείς Μ. Τσάλα, Σ. Βουρλή, Β. Μυριαγκού, Λ. Τζουβελέκη, Λ. Ζέρβα και Ι. Μελετιάδη.

Βραβείο «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΕΥΑΓΓΕΛΟΥ» στο 6ο Εθνικό Συνέδριο Κλινικής Μικροβιολογίας και Νοσοκομειακών Λοιμώξεων (Αθήνα, Μάρτιος 2013) για την εργασία «Μοριακή επιδημιολογία και μηχανισμοί ανθεκτικότητας στις καρβαπενέμες στελεχών Pseudomonas aeruginosa σε πρωτοβάθμιο Ελληνικό νοσοκομείο» των Α. Λιακόπουλου, Α. Μαυροειδή, Β. Μυριαγκού, Σ. Σάρρου, ΕΑ Κατσίφα, ΑΔ Καραγκούνη, και Ε. Πετεινάκη.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

2019

Piperaki ET, Tzouvelekis LS, Miriagou V, Daikos GL. Carbapenem-resistant Acinetobacter baumannii: in pursuit of an effective treatment. Clinical Microbiology & Infection 2019, 25(8), 951-957 [https://doi.org/10.1016/j.cmi.2019.03.014].

Cole MJ, Quaye N, Jacobsson S, Day M, Fagan E, Ison C, Pitt R, Seaton S, Woodford N, Stary A, Pleininger S, Crucitti T, Hunjak B, Maikanti P, Hoffmann S, Viktorova J, Buder S, Kohl P, Tzelepi E, Siatravani E, Balla E, Hauksdóttir GS, Rose L, Stefanelli P, Carannante A, Pakarna G, Mifsud F, Cassar RZ, Linde I, Bergheim T, Steinbakk M, Mlynarczyk-Bonikowska B, Borrego MJ, Shepherd J, Pavlik P, Jeverica S, Vazquez J, Abad R, Weiss S, Spiteri G, Unemo M. Ten years of external quality assessment (EQA) of Neisseria gonorrhoeae antimicrobial susceptibility testing in Europe elucidate high reliability of data. BMC Infectious Diseases 2019, 19(1), 281 [http://dx.doi.org/10.1186/s12879-019-3900-z].

2018

Day MJ, Spiteri G, Jacobsson S, Woodford N, Amato-Gauci AJ, Cole MJ, Unemo M; Euro-GASP network. Stably high azithromycin resistance and decreasing ceftriaxone susceptibility in Neisseria gonorrhoeae in 25 European countries, 2016. BMC Infectious Diseases 2018, 18(1), 609 [http://dx.doi.org/10.1186/s12879-018-3528-4].

Harris SR, Cole MJ, Spiteri G, Sánchez-Busó L, Golparian D, Jacobsson S, Goater R, Abudahab K, Yeats CA, Bercot B, Borrego M-J, Crowley B, Stefanelli P, Tripodo F, Abad R, Aanensen DM, Unemo M, Euro-GASP study group. Public health surveillance of multidrug-resistant clones of Neisseria gonorrhoeae in Europe: a genomic survey. The Lancet Infectious Diseases 2018, 18(7), 758-768 [http://dx.doi.org/10.1016/S1473-3099(18)30225-1].

2017

Cole MJ, Spiteri G, Jacobsson S, Woodford N, Tripodo F, Amato-Gauci AJ, Unemo M, and Euro-GASP network. Overall low extended-spectrum cephalosporin resistance but high azithromycin resistance in Neisseria gonorrhoeae in 24 European countries, 2015. BMC Infectious Diseases 2017, 17(1), 617 [http://dx.doi.org/10.1186/s12879-017-2707-z].

Samara P, Miriagou V, Zachariadis M, Mavrofrydi O, Promponas V, Dedos S, Papazafiri P, Kalbacher H, Voelter W, Tsitsilonis O. A fragment of the alarmin prothymosin α as a novel biomarker in murine models of bacteria-induced sepsis. Oncotarget 2017, 8(30), 48635-48649 [http://dx.doi.org/10.18632/oncotarget.18149].

Agnes M, Thanassoulas A, Stavropoulos P, Nounesis G, Miliotis G, Miriagou V, Athanasiou E, Benkovics G, Malanga M, Yannakopoulou K. Designed positively charged cyclodextrin hosts with enhanced binding of penicillins as carriers for the delivery of antibiotics: the case of oxacillin. International Journal of Pharmaceutics 2017, 53(2), 480-491 [http://dx.doi.org/10.1016/j.ijpharm.2017.04.080].

Papagiannitsis C, Tzouvelekis LS, Tzelepi E, Miriagou V. attI1-Located small ORFs (ORF-17 and ORF-11) in a Class 1 integron affect expression of a gene cassette possessing canonical Shine-Dalgarno sequence. Antimicrobial Agents and Chemotherapy 2017, 61(3). pii: e02070-16

ΜΕΛΗ

Βιβή Μυριαγκού

Βιολόγος
Ερευνητής Α’
 .img@.img

Εύα Τζελέπη

Βιολόγος
Ομότιμος ερευνήτρια
 .img@.img

Στάθης Κωτσάκης

Βιολόγος
Μεταδιδακτορικός Συνεργάτης
Τηλ.: 210-6478810
 .img@.img

Γιώργος Μηλιώτης

Βιολόγος
Διδακτορικός Φοιτητής από το 2014 στα πλαίσια του προγράμματος Cyclon-Hit
 .img@.img

Ειρήνη Σιατραβάνη

Ιδιότητα -Βοηθός Ιατρικών Εργαστηρίων
Πτυχιούχος Τ.Ε.Ι Αθήνας
Τηλ.: 210-6478810
 .img@.img

Λεωνίδας Τζουβελέκης

Αναπληρωτής Καθηγητής Μικροβιολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθήνας
Ερευνητής Εργαστηρίου Βακτηριολογίας Ε.Ι.Π. έως το 1998 και στη συνέχεια άμισθος συνεργάτης

Ευαγγελία Βούλγαρη

Ιατρός- Βιοπαθολόγος (ΙΔΟΧ- ΝΙΑΡΧΟΣ),
Εργαστήριο Βακτηριολογίας, Ε.Υ. Δρ Μυριαγκού

ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ ΜΕΛΗ

ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ

Top